Testiste deneysel torsiyon/detorsiyon sonucu oluşturulmuş iskemi/reperfüzyon hasarında menengiç (pistacia terebinthus l.) ekstraktının etkisinin araştırılması

Amaç: Bu tezin amacı testiste deneysel torsiyon/detorsiyon sonucu oluşturulmuş iskemi/reperfüzyon hasarında menengiç (Pistacia terebinthus L.) ekstraktının koruyucu ve tedavi edici etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: 48 adet Sprague Dawley türü erkek sıçan 6 gruba ayrıldı. Torsiyon-detorsiyon işlemi için hayvanların sağ ve sol testisleri 720 derece döndürülerek 3 saat torsiyon, ardından 3 saat detorsiyon işlemi uygulandı. Sham grubundaki hayvanların skrotumları cerrahi protokol ile açıldı, başka müdahale yapılmadan kapatıldı. Menengiç grubundaki hayvanlara sham grubundan farklı olarak 15 gün boyunca menengiç ekstresi verildi. Torsiyon-detorsiyon grubundaki hayvanlara 3 saat torsiyon, 3 saat detorsiyon işlemi uygulandı, hayvanlar sakrifiye edildi. Menengiç+torsiyon-detorsiyon grubundaki hayvanlara torsiyon-detorsiyon işleminden önceki 15 gün 2 ml/kg, torsiyon-detorsiyon+menengiç grubundaki hayvanlara torsiyon-detorsiyondan sonraki 15 gün 2 ml/kg, menengiç+torsiyon-detorsiyon+menengiç grubundaki hayvanlaraysa torsiyon-detorsiyondan önce ve sonra 15 gün boyunca 2 ml/kg menengiç ekstresi verildi. Deney sonunda hayvanların testisleri alınarak histopatolojik ve immünohistokimyasal değerlendirmeler yapıldı. Bulgular: Sham ve menengiç gruplarındaki hayvanların testis dokularında düzenli seminifer tübüller, bazal lamina üzerinde 5-6 sıralı germinal epitel izlendi. İntertstisyel alandaki kapillerler ile leydig hücrelerinin görünümlerinin normal olduğu görüldü. Torsiyon-detorsiyon grubundaki hayvanlarda seminifer tübüllerde harabiyet, spermatogenik hücrelerde bozulmalar, İnterstisyel alanda hemoraji, ödem ve damarlarda konjesyon izlendi. Menengiç+Torsiyon-detorsiyon grubundaki hayvanların seminifer tübüllerinde kısmen düzelmeler, damarlarda dilatasyon, konjesyon görüldü. Torsiyon-detorsiyon+menengiç ve menengiç+torsiyon-detorsiyon+menengiç gruplarında bazal laminanın sham grubuna benzer özellikler gösterdiği görüldü, damarlarda konjesyon izlendi. Sonuç: Menengiç ekstraktının testiste torsiyon-detorsiyon sonucu gelişen iskemi-reperfüzyon hasarına karşı testis dokusunun rejenerasyonuna katkıda bulunduğu tespit edildi. Tedavi gruplarında Apaf-1 ekspresyonunu baskılayarak hücrelerin yaşamlarına devam etmelerini desteklediği görüldü. Tedavi gruplarında Sox-9 ekspresyonunu arttırarak spermatogenezis sürecinin devam etmesine katkı sağladığı gözlendi.