Tip 1 diyabetli ve diyabetli olmayan erişkin bireylerin hedonik açlık durumlarının incelenmesi ve karşılaştırılması

Bu çalışma, tip 1 diyabetli ve diyabetli olmayan yetişkin bireylerde hedonik açlık durumları ile Aşırı Besin İsteği Ölçeği, Görsel Analog Skalası, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri ve Lezzetli Besinleri Tüketme Motivasyonu Ölçeği arasındaki ilişkinin incelenmesi ve karşılaştırılması amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya Ekim 2021- Ocak 2022 tarihleri arasında İstanbul'da Türkiye Diyabet Vakfı'na başvuran, tip 1 diyabet tanısı almış olan ve diyabet tanısı almamış olan, 18-64 yaş arası gönüllü 225 (%74.5) kadın, 77 (%25.5) erkek birey dahil edilmiştir. Katılımcılar yaş ortalaması 18- 28 olan 72 tip 1 diyabetli ve 102 diyabetli olmayan, yaş ortalaması 29-39 olan 48 tip 1 diyabetli ve 25 diyabetli olmayan, yaş ortalamaları 40-64 olan 26 tip 1 diyabetli ve 25 diyabetli olmayan erişkin bireyden oluşmaktadır. Bireylerin kişisel özelliklerini ve beslenme alışkanlıklarını belirlemek için toplamda 28 sorudan oluşan bir anket formu ile Besin Gücü Ölçeği (PFS), Aşırı Besin İsteği Ölçeği (FCQ), Görsel Analog Skalası (VAS), Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri (CSEI) ve Lezzetli Besinleri Tüketme Motivasyonu Ölçeği (PEMS) kullanılarak veriler toplanmıştır. PFS toplam puanının 2.5 ve üzeri olması, FCQ toplam puanının ise 234 puana yaklaşması hedonik açlığın arttığını, VAS toplam puanının 10 puana yaklaşması çikolata, cips, patates kızartması, fast food ve hamur işleri gibi yiyeceklere olan ilgiyi, CSEI toplam puanının 100 puana yaklaşması artan benlik saygısını ve PEMS toplam puanının 5 puana yaklaşması lezzetli gıdaların metabolik olmayan nedenlerle tüketim sıklığını göstermektedir. Tip 1 diyabetlilerin, PFS, FCQ, VAS, CSEI ve PEMS ortalama toplam puanları sırasıyla 2.790.83, 164.7847.72, 5.181.47, 38.833.14 ve 1.970.57 olarak bulunmuştur. Diyabetli olmayanlarda ise, PFS, FCQ, VAS, CSEI ve PEMS ortalama toplam puanları sırasıyla 2.810.89, 165.7445.24, 5.571.54, 38.803.54 ve 2.140.70 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabetli olan ve diyabetli olmayan bireylerin puanları bakımından aralarında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Cinsiyet, yaş gibi bireysel farklılıklar ile aşırı besin isteği duyulan besin çeşitleri, aşırı besin isteğinin varlığı, benlik saygısı, bu besinleri tüketme motivasyonu gibi faktörler bireylerin hedonik açlık durumlarını etkilemektedir. Hedonik açlığa yol açan faktörlerin belirlenmesi bireylere özgü planlanacak beslenme programlarında daha doğru yönlendirmeler yapılmasına, bireylerin beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesine, diyabetlilerde kan şekerlerinin optimal seviyelerde tutulmasına, diyabete bağlı komplikasyonların önlenmesi ve geciktirilmesine yönelik başarının artırılmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Açlık, İştah Düzenleme, Hedonik Beslenme, Diyabet