Tip 2 diabetes mellituslu hastalarda biyoaktif d vitamini ile remnant kolesterol arasındaki ilişkinin araştırılması

Diyabet hastalarında trigliseridden zengin lipoprotein oranı artmaktadır. Trigliseridden zengin lipoproteinlerin kolesterol içeriğine remnant kolesterol (açlıkta VLDL, IDL; toklukta bunlara ek olarak şilomikron ve kalıntıları) adı verilmektedir. D vitamini eksikliği ile insülin direnci, aterojenik lipid profili ve koroner arter hastalığı gelişme riski arasında ilişki gözlenmiştir. D vitamininin dolaşımda %99'u VDBP ve albümine bağlı olarak taşınır ve albümine bağlı ve serbest formu biyoaktif D vitamini olarak tanımlanmaktadır. Çalışmamızın amacı Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM) hastalarında biyoaktif D vitamini ve remnant kolesterol arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmamız kesitsel bir çalışma olarak tasarlanarak Kasım 2015-Aralık 2017 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışma grubumuz T2DM ve diyabet olmayan toplam 406 gönüllüden iki ayrı grup halinde oluşturuldu. Gönüllülerden açlıkta kanlar alındı. Çalışma grubunun demografik özellikleri ve ilaç kullanımı sorgulanarak lipid düşürücü tedavi alanlar çalışmaya dahil edilmedi. T2DM tanısı ADA 2016 kriterlerine göre konuldu. D vitamini düzeylerinin sınıflandırılması Endocrine Society'ye göre yapıldı. Diyabet hastalarında diyabet olmayan bireylere göre trigliserid, remnant kolesterol ve CRP düzeylerinde anlamlı derecede yükseklik bulunurken HDL, 25(OH)D, serbest D vitamini ve biyoaktif D vitamini düzeyleri anlamlı olarak düşük saptandı. Diyabet olmayan bireylerde remnant kolesterol ile D vitamini, serbest D vitamini ve biyoaktif D vitamini arasında negatif yönde korelasyon saptanırken T2DM varlığında bu ilişki bozuldu. Ayrıca diyabetli olmayan bireylerde CRP ile trigliserid, remnant kolesterol ve nonHDL arasında pozitif yönde korelasyon bulunurken bu ilişki Diabetes Mellitus'lu hastalarda belirlenmedi. Diyabetli hastalarda ise VDBP ile CRP ve remnant kolesterol arasında pozitif yönde korelasyon gözlenirken diyabet olmayan bireylerde bu ilişki saptanmadı. Diyabet olmayan gönüllülerden belirlenen eşik değerler; biyoaktif D vitamini için 3,56 ng/mL ve remnant kolesterol için 26,56 mg/dL bulundu. Diyabet olmayan grupta; biyoaktif D vitamini düzeyi düşük olan bireylerin %41,2'si, biyoaktif D vitamini düzeyi yüksek olan bireylerin ise %24,3'ünde remnant kolesterol düzeyleri eşik değerin üzerinde saptandı. Diabetes Mellitus'lu grupta ise anlamlı bir ilişki saptanmadı. Yapılan lojistik regresyon analizinde diyabet olmayan bireylerde; biyoaktif D vitamini düşüklüğü biyoaktif D vitamini yüksekliğine göre remnant kolesterolü eşik değerinin üstüne çıkarmada 2 kat, CRP düzeylerinin artışı ise 1,1 kat riskli bulundu. Diyabetli grupta hiçbir değişken riskli bulunmadı. Tüm bireylerde biyoaktif D vitamininin diyabetten bağımsız olarak kendi başına remnant kolesterol eşik değerini artırmada 2,19 kat riskli gözlendi. 25(OH)D yeterli olmadığında hiçbir grupta anlamlı risk artışı saptanmadı. Sonuç olarak; biyoaktif D vitamini düşüklüğü remnant kolesterol yüksekliği için risk faktörü olarak belirlenmiştir. Ancak bu ilişki Diabetes Mellitus hastalarında saptanamamıştır. Diabetes Mellitus'ta gözlenen inflamasyonun VDBP düzeylerini artırarak biyoaktif D vitamini düşüklüğüne neden olabileceği düşüncesindeyiz. Bu yüzden VDBP ölçülerek biyoaktif D vitamini hesaplanması, gerçek D vitamini durumunu açıklayabilmek için fayda sağlayabilir.