Tokat ilinde 2011-2021 yılları arasındaki çocuklarda Tip 1 diyabetes mellitus insidansı ve hastaların dökümü

Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (Tip 1 DM), pankreasın β-hücrelerinin otoimmün nedenlerle hasarlanması sonucu ortaya çıkan insülin eksikliği ve hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. Çevresel, genetik ve sosyoekonomik değişkenler hastalığın gelişmesindeki önemli faktörlerdir. Yaptığımız bu çalışmada, Tokat ilinde 1 Ocak 2011-31 Aralık 2021 tarihleri arasındaki 0-18 yaş arası çocukların Tip 1 DM insidansının belirlenmesi ve bu tanıyı almış olan çocukların tanı anındaki klinik, demografik, laboratuvar özelliklerinin incelenmesi amaçlandı. Gereç-Yöntem: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ve Tokat il merkezi ve ilçerindeki devlet hastanelerinde Tip 1 DM tanısı ile takip edilen 147 pediatrik hasta dosyaları retrosptektif olarak incelendi. Çalışmaya toplam 147 çocuk hasta dahil edildi. Yıllık 0-18 yaş arası Tip 1 DM insidansı belirlendi. Klinik ve laboratuvar verileri olarak hastaların cinsiyeti, tanı yılı, tanı yaşı, başvuru anında diyabetik ketoasidoz (DKA) tablosu olup olmadığı, kaç defa diyabetik ketoasidoz geçirdiği, ilk glikozile hemoglobin (HbA1c) düzeyi, anti glutamik asit dekarboksilaz (anti-GAD) antikoru, adacık hücre otoantikoru, anti insülin antikor, anti gliadin antikor immunglobulin A (IgA), anti gliadin antikor immunglobulin G (IgG), anti doku transglutaminaz IgA, anti doku transglutaminaz IgG, anti endomisyum antikor IgA, anti endomisyum antikor IgG, anti tiroid peroksidaz antikoru (anti-TPO), anti tiroglobulin antikor değerleri incelendi. İstatistiksel analizlerde IBM SPSS Statistics 20.0 programı kullanıldı. Bulgular: 2011-2021 yılları arasında Tokat ilinde 147 yeni tanı Tip 1 DM hastası saptandı. 2011-2021 yılları arası 11 yıllık ortalama Tip 1 DM insidansı erkek çocuklarda 6,46/100.000, kız çocuklarda 8,92/100.000, tüm çocuklar için ise 7,69/100.000'di. Çalışmaya dahil edilen ilk 5 yıllık ortalama Tip 1 DM insidansı 6,45/100.000, son 6 yılın ortalama insidansı 8,81/100.000'di. Çalışmaya dahil edilen hastaların 65'i erkek (%44,2), 82'si (%55,8) kızdı. Kız/erkek oranı:1,2'ydi. Hastaların tanı anındaki yaşı 1 ile 17 yıl arasındaydı. Ortalama yaş ise tanı anında 9,42±4,17 yıl olarak bulundu. 147 hastanın 19'u (%12,9) 0-4 yaş arası, 51'i (%34,6) 5-9 yaş arası, 60'ı (%40,8) 10-14 yaş arası, 17'si (%11,5) 15 yaş üstündeydi. Hastaların %56,7'sinin tanı anında diyabetik ketoasidoz tablosu ile başvurduğu saptandı. Yaş ile tanı sırasında diyabetik ketoasidoz tablosu olup olmadığı arasındaki ilişki değerlendirildi yaş grupları arasında anlamlı fark bulunmadı (p=0,691). Takipleri süresince toplam diyabetik ketoasidoz tablosuna ortalama 0,86±0,98 (0-6) kez girdiği görüldü. Hastaların başvuru sırasındaki ortalama HbA1c değeri 11,1±2,79 (5,2-19,9) mmol/L'ydi. Sonuç: Tokat ilindeki kamu hastaneleri verileri incelendiğinde insidans trendinin yükselişte olduğu ve tüm bu verilerin ışığında 2030 yılında Tokat ilinde 0-18 yaş arası tüm çocuklarda beklenen insidansın 15/100.000 civarında olacağı tahmin edilmektedir. DKA tablosunun sık görülmesi ve yüksek HbA1c değerlerinin olması ülkemizde diyabet ile ilgili topluma yönelik yapılan eğitici faaliyetlerin gerekliliğini göstermektedir. Adölesan döneminde tanı alan hastaların oranının yüksek olması nedeni ile bu yaş grubunun atipik yakınmalarına özellikle dikkat edilmelidir. Tanıda gecikme olmaması için farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmalar artırılabilir. Çalışmamız tek merkez çalışması olduğundan ülke verileri hakkında fikir sahibi olmak için çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabetes Mellitus, İnsidans, Otoantikor, Pediatri