Toplu deniz taşımacılığına yönelik değişik koşullardaki acil durum tahliye sürecinin modellenmesi, analizi ve planlanması

Toplu deniz taşımacılığında artan talep ve sefer çeşitliliği neticesinde, yolcu gemilerinde daha kalabalık insan grupları bir arada bulunur hale gelmektedir. Acil durum tahliye çalışmalarının etkin planlama yoluyla desteklenmesi, yolcuların ve mürettebatın emniyeti için hayati öneme sahiptir. Bu bağlamda, kamu deniz taşımacılığının potansiyeli ve tahliyenin yaşam güvenliği üzerindeki etkisi bu tezin hazırlanmasına esin kaynağı olmuştur. Yapılan tezin amacı yolcu gemisindeki yolcu faktörleri ve oluşabilecek değişik koşullardaki acil durumlar ile ilgili değişik senaryolarda tahliye sürecinin hızlı ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik karar desteği (yolcu rotalama ve mürettebat planlama açısından) sağlanması ve yolcu gemisi tahliye faktörlerinin ve bu faktörlerin tahliye performansına etkilerinin belirlenmesidir. Bu amaçla, literatüre bütünsel bir metodoloji geliştirilerek katkı sağlanmıştır. Projede geliştirilen metodoloji kapsamında yolcuların demografik özellikleri anket ile belirlenmiş olup, değişik acil durum senaryolarının simülasyonu (benzetimi) Maritime EXODUS V5.1 and SMARTFIRE V4.3 yazılımları kullanılarak yapılmıştır. Simülasyon sonuçlarının istatistiksel analizi gerçekleştirilmiş ve tahliye faktörlerinin etki dereceleri saptanmıştır. İstatistiksel analiz sonuçları ışığında seyahat öncesi planlama, tahliye tahmini ve acil durum anı planlama modüllerinden oluşan bir karar destek sistemi tasarlanmıştır. Ayrıca, tahliye planları oluşturulurken kullanılması amacı ile yeni bir rotalama algoritması geliştirilmiştir. Geliştirilen metodoloji İDO-İstanbul Deniz Otobüsleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. filosunda bulunan en yüksek kapasiteli Ro-Ro feribotunda uygulanmış olup, geliştirilen rotalama sistematiği diğer rotalama alternatiflerine kıyasla daha kısa süreli ve daha düşük can kaybı sayısı ile tahliye sağlamıştır. Buna ek olarak, karar destek sisteminin tahmin modülü, test senaryolarının simülasyonuna oldukça yakın sonuç vermiş olup; tahliye planlama modülünün önerdiği tahliye planları ise uzman görüşleri ile oldukça tutarlı sonuçlar vermiştir.