Toplu konutlarda yaşama mekanları ile seri üretim mobilya etkileşimi üzerine bir araştırma

"Toplu Konutlarda Yaşama Mekanları ile Seri Üretim Mobilya Etkileşimi üzerine Bir Araştırma" başlıklı tez çalışmasının amacı "toplu konut" ve "seri üretim mobilya" tasarım süreçlerinin incelenerek, konut iç mekân tasarımında mobilyanın önemli bir girdi olarak nasıl değerlendirilebileceğine, mobilya tasarım sürecinde ise konut iç mekan özelliklerinin nasıl dikkate alınabileceğine dair veriler ve bulgular elde etmektir. "Ortak kullanıcı için üretilen kitlesel konut ve kitlesel mobilyanın tasarım süreçleri birbirinden etkilenmelidir" hipotezi ile yola çıkılan çalışmada konut tasarım-üretim süreci ile mobilya tasarım-üretim süreci arasındaki çok boyutlu ilişkiler ağı irdelenmiştir. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Tezin Birinci Bölümü'nde hipotez ortaya konularak kavramsal çerçeve oluşturulmuş ve konunun önemi tartışılmıştır. Bölüm 2'de; insan gereksinimleri içinde barınma ve barınmanın zorunlu bir sonucu olarak "konut" kavramları farklı tanımları ile ele alınmış; Dünya'da ve Türkiye'de konut ve toplu konutların tarihsel gelişmeleri açıklanmıştır. Tarihsel süreç içinde; toplu konutların tasarım ve üretim süreçleri irdelenerek, toplu konutlarda mekan ve standart ilişkisi uluslararası ve ulusal örnekleri ile değerlendirilmiştir. Bölüm 3'de; mobilya kavramı ve sınıflandırmaları incelenerek, Dünya'da ve Türkiye'de seri üretim mobilya endüstrisinin tasarım ve üretim süreçleri sorgulanmıştır. Bölüm 4'de; konut iç mekanı ile mobilya etkileşim özellikleri incelenmiş, bu özellikler yardımı ile iç mekan ve mobilya ilişkisini test edecek yeni bir analiz metodunun nasıl oluşturulabileceği tartışılmıştır. Bölüm sonunda, mobilya sektöründeki enformasyonu geliştirme aracı olarak bir"mobilya envanter föyü" oluşturulmuştur. "Envanter föyü" yardımıyla kullanıcının mevcut mobilyalar arasından daha sağlıklı ve az hatalı seçim yapabilmesinin mümkün olabileceği öngörülmüş, seçilen mobilyanın konut yaşama mekanlarında daha etkin yerleşimi üzerine vurgu yapılmıştır. Bu çalışma ile birlikte ortak kullanıcıyı hedefleyen kitlesel üretilen konut ve seri üretim mobilya etkileşimindeki önem ortaya çıkmaktadır. Literatürde toplu konut iç mekânı ve mobilya etkileşimini inceleyen araştırmalar tarandığında toplu konut, iç mekân ve mobilya özelliklerine dair çok sayıda kaynak bulunmasına rağmen; mekan ile mobilyanın ilişkisi üzerine odaklanan çok az sayıda çalışmaya ulaşılabilmiştir. Tez çalışmasının bir başka amacı ise literatürdeki bu boşluğu kapatmaya katkı yapmaktır. Bölüm 5'de; alan çalışmasına yer verilmiştir. Tez kapsamında yürütülen alan çalışması, orta gelir düzeyine hitap eden toplu konutlarda iç mekan ve seri üretim mobilya ilişkisini irdelemeye yönelik bir çalışmadır. Alan çalışması, İstanbul Atakent bölgesindeki toplu konut yerleşiminin plan karakteristiklerinin belirlendiği ve kullanıcı konut ve mobilya tercihlerinin karşılaştırıldığı korelasyonel araştırma modelinde nicel bir çalışmadır. Çalışmanın yöntemini; mekansal karakteristikler, mimari plan ve kesit analizleri ve mekansal kullanıma ait analizler, anket çalışması ve ilişki analizi oluşturmaktadır. Mekansal analizler kapsamında, Toki Halkalı Toplu Konut Projesi kat planları incelenerek dokuz ayrı yaşama mekan plan tipolojisi çıkarılmıştır. Seçilen konut yerleşiminde uygulanmak ve konut kullanıcıları üzerinden istatistiksel veri elde etmek üzere bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Atakent bölgesinde rastgele seçilen blok ve dairelerde yüzyüze anket uygulaması yapılmıştır. Gerçekleştirilen anket çalışması ile amaçlanan, toplu konutlarda yaşamakta olan kullanıcıların "demografik karakteristikleri", "mobilya seçim kriterleri", "mekan ve mobilya etkileşimine dair memnuniyetleri" ve "genel memnuniyet düzeylerine dair veriler elde etmektir. Anket katılımcıları ile birebir görüşmeler yapılırken izin istenerek 43 hanehalkının yaşama mekanı gözlemlenmiştir. Yaşama mekanlarının tefrişli yerleşim planları çizilmiş ve fotoğrafları çekilerek mekânın tüm karakteristikleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler Kikare analizleri yapılarak irdelenmiş ve çalışmanın başlangıcında ortaya konan varsayımların geçerliliği araştırılmıştır. Altıncı bölümde ise beşinci bölüme dair sonuçlar değerlendirilmiş, ve önerilerde bulunulmuştur. Tez çalışması toplu konut iç mekanları ve mobilya etkileşiminin değerlendirilmesi için güncel bir perspektif oluşturmakta; gelecek toplu konut tasarımları için konut sektörü paydaşlarına, mobilya tasarımları için de mobilya sektörü paydaşlarına yol göstermeyi hedeflemektedir.