Toprak kirliliği kontrolü yönetmeliği kapsamında petrol kirliliğinin tespiti ve giderimi için uygun yöntem araştırması

Bu Yüksek Lisans Tezi, Türkiye'de petrol ürünleri ile kirlenen toprakların, çevresel açıdan risk oluşturmaması için, uygulanabilirlik ve ekonomik açıdan en doğru yöntemlerle kirlilik giderimlerinin sağlanması ve var olan yöntemlerin kıyaslanmasını hedeflemiştir.Bu doğrultuda, Türkiye'deki mevcut ve uygulamaya alınacak yönetmeliklerin kapsamları ve ilerleyen süreçte karşılaşılacak durumlar, petrol ürünlerinin toprakta yarattığı tahribatın boyutları, yeni "toprak kirliliği kontrolü ve noktasal kaynaklı kirlenmiş sahalara dair yönetmelik"in süreçleri öncelikli olarak ele alınmıştır. Yeni yönetmelikle birlikte yapılması gereken toprak analizleri, toprak gazı incelemeleri, yeraltı suyu örneklemeleri ve gözlem kuyuları açılımı için çevresel sondajın nasıl yapılması gerektiği, kullanılacak ekipmanlar ve standartlar, analizlerde dikkate alınacak parametreler, petrol ürünlerinin topraktan giderim sistemleri (biyolojik, kimyasal, fiziksel prosesler), maliyet analizleri ve giderim için uygun yöntemin belirlenmesi ile sürekli izlemenin nasıl yapılacağı konusunda, örnek saha uygulamaları da ortaya konularak, toprak kirliliğinin giderimine yönelik uygun yöntem seçimindeki yaklaşım ortaya konmuştur. Türkiye'deki mevcut durum yanı sıra dünyadaki durum ve kirletici kaynakları, Türkiye'de yürürlükte olan ilgili yönetmelikler ve petrol ürünlerinin sebep olabileceği kirliliğin giderimine yönelik bugüne kadar kullanılan yöntemler de değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, yönetmeliğin uygulamaya girmesiyle birlikte petrol ürünleri kirliliği ile ilgili karşılaşılacak senaryolar ve bu senaryolara karşılık üretilecek çözümler sunulmuştur. Bu doğrultuda, gerçek bir saha çalışmasına yer verilerek, kirlilik tespiti çalışması yapılmıştır. Aynı zamanda, kirlilik tespit edilen bir başka çalışma sahasında, uygulanabilecek giderim yöntemleri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, özellikle de petrol ürünlerinden kaynaklanan kirlenmenin olduğu topraklarda, temizleme çalışmalarında doğabilecek potansiyel maliyetler ortaya konmuştur. Ortalama büyüklükteki bir akaryakıt istasyonunda oluşabilen kirlilik tespiti ve giderimi maliyetinden yola çıkılarak, Türkiye genelinde muhtemel kirli sahalara yönelik kirlilik giderimi ve iyileştirme çalışmalarında ne gibi maliyetlerin doğabileceği ele alınmıştır. Teknik bilgi, eğitimli uygulayıcı ve denetleyiciler, kullanılacak ekipmanlar gibi önemli ihtiyaçlar ve mevzuatın içeriğinden kaynaklanabilecek sorunlar ortaya konmuştur. Bu çalışma, yeni TKKNKKSDY'i iyi bir şekilde anlamak ve Türkiye'deki petrol ve benzeri akaryakıt ürünlerinden kaynaklanan kirlenmiş toprakların iyileştirilmesinde uygun yöntemi seçmek için bir yol göstericidir. Anahtar kelimeler: Toprak kirliliği, Petrol kirliliği, TKKNKKSDY, Kirlenmiş toprakların iyileştirilmesi, Ex-situ ve In-situ kirlilik giderimi