Torakal spinal kord yaralanma modelinde irisin hormonunun nörodavranışsal etkilerinin incelenmesi

Spinal kord yaralanması (SKY) sonrası görülen motor ve duyusal bozukluklarla birlikte artan pro-inflamatuar sitokinler ve bireylerin yaşadığı kuvvet kaybı, kronik ağrı, artmış stres ve kaygı durumları, hayat kalitesinin düşmesi, sosyal hayatın bozulması psikolojik problemleri de beraberinde getirmektedir. Yaralanma sonrası destekleyici tedavilerden olan egzersiz, iyileşme sürecine olumlu katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada egzersiz ile indüklenen bir hormon olan irisinin spinal kord yaralanma modeli oluşturulan sıçanlarda görülen depresyon ve anksiyete benzeri davranışlar üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada 2 aylık ortalama 200 ± 2.5 g ağırlığındaki Spraque Dawley (SD) ırkı erkek sıçanlar kullanılmıştır. Sıçanlar Kontrol, Sham, SKY+Deiyonize, SKY+İrisin olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. SKY+Deiyonize, SKY+İrisin gruplarındaki hayvanlara torakal 10 seviyesinde klips sıkıştırma yöntemiyle spinal kord hasarı oluşturulmuştur. Hayvanlarda model oluşturulduktan sonra 6 hafta süreyle 100ng/kg dozda irisin ve deiyonize su intraperitoneal olarak uygulanmıştır. Sıçanlarda hasar sonrası depresyon ve anksiyete benzeri davranışları değerlendirmek için sükroz tercih testi, zorlu yüzme testi ve yükseltilmiş artı labirent testi uygulanmıştır. Çalışma sonunda hayvanlar dekapite edilerek kan örnekleri alınmış, serum örneklerinde inflamatuar moleküllerden tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α), İnterlökin-6 (IL-6), Kortikosteron ile beyin derive nörotrofik faktör (BDNF) düzeyleri Enzim-bağlı immunosorbent analiz (ELISA) testi ile analiz edilmiştir. Deneysel çalışmaların sonunda model oluşturulan hayvanlarda depresyon ve anksiyete benzeri davranışlar gözlendi. Sükroz tercih testinde irisinin sükroz tüketimini deiyonize grubuna göre arttırdığı ve kontrole yaklaştırdığı görüldü. Zorlu yüzme testinde SKY sonrası azalan climbing ve swimming süreleri irisin uygulandığında arttı. Anksiyete benzeri davranışların değerlendirildiği yükseltilmiş artı labirent testinde model sonrası ölçümlerde kapalı kolda geçirilen sürede artış gözlendi. Ancak irisin uygulandığında kapalı kolda geçirilen sürede azalma ve açık kolda geçirilen sürede artış görüldü. Serum örneklerinde yapılan ELISA sonuçlarına göre, sham ve yaralanma oluşturulan grupta IL-6, kortikosteron, TNF-α değerleri kontrol grubuna göre arttı. Model oluşturulup irisin verilen grupta ise bu parametrelerde anlamlı düzeyde azalma olduğu gözlendi. BDNF düzeyinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamadı. Sonuç olarak, bu çalışmada ilk kez egzersizle indüklendiği bilinen irisinin kronik uygulanmasının SKY sonrası gelişen depresyon ve anksiyete benzeri davranışlar üzerinde bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkili olarak olumlu etkileri gözlendi. Bu sonuçlara dayanarak SKY sonrası egzersiz tedavisinin davranışsal fonksiyonların geliştirilmesindeki yararlı etkisinde irisin hormonunun aracılık edebileceği düşünülmektedir.