Total diz artroplastisi sonrası diz eklem pozisyon hissi ile denge fonksiyon ve reaksiyon zamanı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı; diz osteoartriti (OA) tanısı alan, diz OA nedeni ile unilateral total diz artroplastisi (TDA) geçiren ve sağlıklı bireylerin eklem pozisyon hissini değerlendirip birbirleriyle karşılaştırmak ve eklem pozisyon hissinin denge, fiziksel performans, reaksiyon zamanı, kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon üzerine olan etkisini incelemektir. Yöntem: Çalışma, diz OA tanısı almış (n=20), total diz artroplastisi geçirmiş (n=20) ve sağlıklı (n=20) 60 gönüllü birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin 15°, 45° ve 60° açılarda eklem pozisyon hissini (EPH) değerlendirmek için "RateFastGonio®" isimli telefon uygulaması, dengeyi değerlendirmek için "Berg Denge Ölçeği (BDÖ)", reaksiyon zamanını değerlendirmek için "Nelson Ayak Reaksiyon Testi", fiziksel performansı değerlendirmek için "Zamanlı Kalk Yürü (TUG)" ve "Merdiven İn-Çık Testi (MİÇT)", kinezyofobiyi değerlendirmek için "Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ)", bireyin bakış açısından ağrı, tutukluluk ve fiziksel kapasiteyi değerlendirmek için "The Western Ontorio and Mc Master University Osteoarthritis Index (WOMAC)" anketi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızın sonucunda, EPH ve reaksiyon zamanı sonuçlarında 3 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı ve sonuçların benzer olduğu görülmüştür (p>0,05). Berg denge test incelemelerinde sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Reaksiyon zamanı sonuçlarına bakıldığında 3 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı görülmüştür (p>0,05). TUG ve merdiven in-çık sonuçlarında her iki test için de sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde düşük olduğu (p<0,05) ayrıca osteoartrit grubunun değerlerinin de cerrahi grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon sonuçlarının tümünde sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). 15°, 45° ve 60° EPH değerlerinin diğer değişkenler ile ilişkilerine bakıldığında; berg denge testi, merdiven in-çık, kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon hiçbir grupta EPH 15°, 45° ve 60° değerleri ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Ancak osteoartrit grubunda EPH 60° değeri ile reaksiyon zamanı sonucunun istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca sağlıklı ve osteoartrit gruplarında EPH 15° değeri ile TUG değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkileri olduğu görülmüştür. Sonuç: Sonuç olarak, TDA'nın ve OA'nın dengeyi, fiziksel performansı kötüleştirdiği ve hareket korkusuna neden olduğu görüldüğü için tedavilerinin bu parametreleri geliştirecek yönde olması gerektiğini düşünmekteyiz. Ek olarak, her ne kadar TDA'nın EPH'yi net bir şekilde olumsuz yönde etkilemeği görülse de geliştirmediği de görülmüştür. Yaşlı nüfusun giderek arttığı göz önünde tutulduğunda hem OA'lı hem TDA'lı bireylere propriseptif egzersiz içeren koruyucu ve tedavi edici rehabilitasyon programlarının planlanmasını önermekteyiz.