Tıp ve sağlık bilimleri alanında yükseköğrenim gören öğrencilerin yaşam boyu öğrenme tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Sağlık çalışanları, sağlık alanındaki bilginin dinamik yapısı nedeniyle meslek hayatları boyunca bilgi ve becerilerini güncel tutmak, bir başka deyişle yaşam boyu öğrenen olmak zorundadır. Bu konuyla ilgili alanyazında, Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık ve Hemşirelik gibi sağlık mesleklerinin büyük çoğunluğunu oluşturan bir örneklemin bütüncül veya karşılaştırmalı olarak değerlendirildiği, kuramsal bir yaklaşım veya öğrencilerin mevcut yaşam boyu öğrenme tutumlarınına ilişkin tüm sağlık disiplinlerini değerlendiren kapsamlı bir analize rastlanmamıştır. Bu tez çalışmasının temel amacı, Ege Üniversitesi Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık ve Hemşirelik Fakültesi öğrencilerinin yaşam boyu öğrenmeye yönelik tutumlarının belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, sağlık bilimlerinde yükseköğrenim gören öğrenciler için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi ve geliştirilen bu ölçek ile öğrencilerin yaşam boyu öğrenmeye yönelik tutumlarının, cinsiyet, fakülte, sınıf, yabancı dil bilgisi düzeyi, aile ekonomik durum algısı, anne ve baba eğitim durumu, mezuniyet sonrası ilk hedef ve dijital okuryazarlık durumları gibi farklı değişkenlere göre incelenmesi hedeflenmiştir. İlişkisel araştırma (correlational research) modelinde tasarlanan bu çalışma dört ana aşamada gerçekleştirilmiştir. Hazırlık aşamasında derinlemesine alanyazın taraması yapılmıştır. Bu tarama doğrultusunda sağlıkta yaşam boyu öğrenmeye ilişkin kavramsal ve kuramsal çerçeve oluşturularak bağımsız değişkenler belirlenmiştir. Ardından ölçek geliştirme evresine geçilerek, kuramsal çerçeve zemininde nitel veri toplanmıştır. Bu nitel veriler ve alanyazın desteği ile taslak ölçek için madde havuzu hazırlanmış ve uzman görüşleri ile ölçeğe 41 soruluk ilk şekli verilmiştir. Araştırmanın örneklemine benzer özellikler taşıyan farklı bir öğrenci grubundan (n=555) elde edilen verilerle açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmış, 23 maddeli ve beş faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Ardından farklı bir örneklemden (n=254) toplanan veriler ile gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile AFA'da ortaya konan ölçüm modelinin benzer özellikleri taşıyan örneklemlerde de uyum gösterdiği istatistiksel olarak saptanmıştır. Ayrıca ölçeğin Cronbach alpha (α) iç tutarlılılık katsayısı 0,911 bulunmuştur. Böylelikle yaşam boyu öğrenme tutumuna ilişkin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Uygulama evresinde ölçek, bağımsız değişkenleri de ölçen bütüncül bir veri toplama formuyla, tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilen katılımcılara (n=2118) uygulanmıştır. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hemşirelik öğrencilerinin yaşam boyu öğrenmeye yönelik olumlu tutum segiledikleri saptanmıştır. Bu tutum, fakülte ve ebeveyn eğitim durumlarına göre farklılaşmazken; cinsiyete, aile ekonomik durum algısı, yabancı dil bilgisi düzeyi ve mezuniyet sonrası hedeflere göre farklılaşmaktadır (p<0,05). Ayrıca öğrencilerin yaşam boyu öğrenme tutumları ile yaşları arasında bir ilişki görülmezken dijital okuryazarlık durumları arasında orta düzey bir ilişki belirlenmiştir. Bu tez çalışması ile tıp ve sağlık bilimleri alanında eğitim-öğretim faaliyeti yürüten kurumların mezunlarının yaşam boyu öğrenmeye yönelik olumlu tutum geliştirmeleri için yoğun bir mesleksel yabancı dil eğitiminin verilmesi, bilgiye daha kısıtlı finansal imkanlarla erişebilmenin desteklenmesi, mezuniyet sonrası hedeflerle ilgili olarak öğrencilere kariyer danışmanlık desteğinin verilmesi önerilmektedir. Bunlara ek olarak,dijital öğrenme kaynaklarıyla zenginleştirilmiş öğrenci merkezli bir eğitim politikası ile dolaylı olarak dijital okuryazarlık becerilerinin edindirildiği örtük müfredatlar geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler; Tıp; Diş Hekimliği; Eczacılık; Hemşirelik; Sağlık Bilimleri; Yaşam Boyu Öğrenme; Tutum Ölçeği; Sürekli Mesleksel Gelişim; Dijital Okuryazarlık