Tüketici karar verme sürecinde dindarlığın rolü

Tüketim, tarihin ilk dönemlerde sadece hayatın devamı için zorunlu olan fizyolojik, temel ihtiyaçları karşılamayı kapsayan bir eylemken, zamanla değişip dönüşerek günümüzde çok farklı ihtiyaç ve istekleri de barındıran bir kavram haline dönüşmüştür. Böylece tüketici davranışlarının, fizyolojik yönüyle birlikte sosyo-psikolojik yönüyle de ele alınması gerekli olmaktadır. Din ise koyduğu kurallar ile bireye bir hayat nizamı sunarak bireyin davranışlarının tümünü etkilemektedir. Dolayısıyla tüketici davranışlarında da din ve dindarlık belirleyici olmaktadır. Bu çalışma, tüketici karar verme sürecinde dindarlığın rolünü incelemektedir. Çalışma nicel araştırma modelinde hazırlanmıştır. Katılımcıların sosyo- ekonomik düzeylerinin çeşitlenmesi amacıyla farklı semtlerdeki AVM'ler tercih edilmiştir. Örneklem, Kasım 2019-Ocak 2020 tarihleri arasında altı farklı AVM' de ( Akasya AVM, Canpark AVM, Meydan AVM, Zeruj Port, Avlu34, Kanyon AVM) bulunan 216' si kadın, 87'si erkek olan 303 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 30,7'dir. Araştırma verileri anket tekniğiyle toplanmıştır. Anket formunda İnce ve diğerlerinin 2018 yılında geliştirmiş oldukları 16 maddelik Tüketim Dinamikleri Ölçeği ile Ayten'in 2012 yılında geliştirmiş olduğu 9 maddelik Dindarlık Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı yardımıyla Pearson Korelasyon, One Way Anova ve bağımsız grup t-testi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, dindarlığın genel tüketim eğilimlerinde azaltıcı ya da arttırıcı bir etkisinin olmadığını ancak tüketim eğilimlerinin alt boyutları olan savurgan tüketim ve gösterişçi tüketimde negatif yönde, dini öncelikli tüketimde ise pozitif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Katılımcılar tüketim davranışında genel olarak benzer olsalar bile tüketimin şekli ve niteliği hususunda dindarlık düzeylerine göre farklı davranmaktadırlar. Ayrıca dindarlık ve tüketim eğilimlerinin demografik değişkenlere göre de anlamlı farklılaşmaları görülmüştür. Analiz sonuçlarında çalışma durumunun tüketimde farklılaştırıcı bir etkisinin bulunmaması ve evli bireylerin tüketim genel boyutu, gösterişçi, savurgan tüketim alt boyutlarında öne çıkmaları dikkat çeken bulgulardandır.