Türk aydın profilinin siyasi iktidar ile olan ilişkisinin incelenmesi (1920-1930)

Aydın kavramı tarih boyunca dinamik bir gelişim süreci izlemiş, her dönem farklı bir aydınsal işlev daha fazla ön plana çıkmıştır. Dreyfus Davası'nın dönüm noktası olarak kabul edildiği tarihten itibaren modern aydının öne çıkan rolleri arasına eleştirellik, muhaliflik rolü de eklenmiştir. Böylelikle, aydın ve siyasi iktidar arasındaki mevcut ilişkiler de daha farklı bir hal almaya başlamıştır. Değişen bu ilişkiler ağı, modernleşme adımlarının atıldığı Osmanlı Devleti'nde de karşılık bulmuş, devlet eli ile başlatılan Türk modernleşmesini yürüten bürokrat aydın kesim ile bu kesimin attığı adımları eleştiren muhalif aydın gruplar ortaya çıkmıştır. Muhalif gruplar, önce bürokrat aydınları sonra Padişah'ı ve siyasi yapıyı eleştirerek, hürriyet ve meşrutiyet taleplerini dile getirmişlerdir. Osmanlı Devleti'nin nasıl kurtulacağı sorusuna verilen çeşitli cevaplar etrafında şekillenen muhalif hareketler Cumhuriyet Dönemi'ne kadar devam etmiştir. Aydınları, Cumhuriyet Dönemi'nde de siyasi iktidara yakın ve muhalif aydınlar olmak üzere iki farklı grup halinde değerlendirebilmek mümkündür. Çalışmada, sınırları çizilen dönem ve bu dönemin sahip olduğu özellikler doğrultusunda aydınların siyasi iktidar ile olan ilişkileri incelenecek, Cumhuriyet Dönemi aydınının muhalif, eleştirel yönden nasıl bir görüntü sergilediği değerlendirilecektir. Ayrıca, aydınların muhalif, eleştirel yönlerini etkileyen unsurların da üzerinde durulmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda, 1920-1930 dönemi içerisinde siyasi iktidar ile farklı ilişkiler geliştirmiş olan aydınlar ele alınmıştır. Siyasi iktidar ile yakın ilişkilere sahip aydınlardan: Falih Rıfkı Atay, Yunus Nadi Abalıoğlu ve Yahya Kemal Beyatlı isimleri ele alınırken, siyasi iktidar ile dalgalı ilişkilere sahip olan muhalif aydınlardan: Halide Edip Adıvar, Hüseyin Cahit Yalçın ve Ahmet Emin Yalman isimleri üzerinde durulmuştur.