Türk bankacılık sisteminin ekonomik krizlere karşı dayanıklılığı: Stres testi uygulaması

Çalışmada Türk Bankacılık Sisteminin ekonomik krizlere karşı dayanıklılığı iki aşamalı olarak test edilmiştir. İlk aşamada uluslararası ekonomik birimler tarafından kabul görmüş ve kullanılan CAMELS analiz yöntemiyle, Türk Bankacılık Sektörünün 2002/2013 yılları arasında ki performansı, Kamu, Yerli Özel, Yabancı Özel ve Katılım Bankaları olarak ayrılan 4 grupta karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analizin 11 yıllık bir süreyi ele alması ve bu süreçte yaşanan yerel ve küresel krizlerin sektör üzerinde ki etkilerini en iyi şekilde analiz edilmesine imkan vermektedir. 2001 ekonomik krizi sonrası kurulan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun kontrolü altında bankaların bilançolarında düzelme ve güçlenme görülmüştür. Analizde Yerli Özel bankalar yönetim kalitesi ve karlılıkta göstermiş oldukları başarılı performans ve güçlü sermaye yapıları ile en yüksek notu sahip banka grubu olmuştur. Kamu bankaları 2001 krizi sonrasında güçlü sermaye yapısı ve aktiflerinde sağladıkları düzelme ile 2 sırada yer almıştır. Yabancı Özel bankalar son dönemde takip oranlarının artmasının karlılık ve yönetim kalitesi üzerindeki etkileri ile zayıf bir görüntü çizmiştir. Katılım bankaları sermayelerinin diğer banka gruplarına göre güçsüz kalması, faizsiz enstrümanlar kullanım zorunluğu nedeniyle aktif yapısında fon işlemelerinin fazlalığı, olumsuz yönde etkilemiştir. İkinci aşamada Türk Bankacılık Sisteminin ekonomik kriz dönemlerinde karşıya kalabileceği olası riskler karşısındaki dayanıklılığı ölçülmüştür. Bankacılık sektörü Kamu, Yerli Özel, Yabancı Özel ve Katılım bankaları olarak 4 ana gruba ayrılmış, hesaplamalarda 2014 yılı mali verileri ve rasyoları kullanılmıştır. 3 aşamadan oluşan analizde, olası şoklar karşısında bankaların sermaye yeterlilik rasyoları, likidite rasyoları ve yabancı para net genel pozisyonu / yasal öz kaynak oranlarındaki değişimleri analiz edilmiştir. Temel kriter olarak Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu tarafından belirlenen yasal sınırlar dikkate alınmıştır. Stres testinde, ekonomik kriz koşullarında, sermaye yeterliliğinde Kamu bankaları en güçlü banka grubu olurken, Katılım Bankaları en zayıf banka grubu olarak tespit edilmiştir. Likidite yeterliliğinde Yabancı Özel bankalar en güçlü durumda olurken, Katılım bankaları en güçsüz konumda yer almıştır. Yabancı Para Net Pozisyonu / Yasal Öz kaynak oranında ise Yabancı Bankalar olumsuzluklara karşı en zayıf banka olurken, Kamu Bankaları güçlü sermayeleri ve pozisyonları itibariyle en sağlam banka grubu olarak tespit edilmiştir.