Türk Cumhuriyetlerinden gelen yükseköğrenim öğrencilerinin Türk milliyetçiliği algısı: Ardahan Üniversitesi örneği

Millet kavramı ruhani bir ilke niteliğindedir. Millet kavramının meydana gelebilmesi için dil, dini yakınlık, ırk ve ortak menfaatler gibi unsurların mevcut olması gerekmektedir. Milliyetçilik kavramının devletlerin oluşmasıyla söz konusu olduğu ifade edilmektedir. Milliyetçilik kavramı milli birim ile politik birimin kendi içinde bir ahenge sahip olması anlamına gelmektedir. Dil unsuru bir milletin dayanak noktasını oluşturmaktadır. Millet olmanın en önemli göstergelerinden birinin dil olduğu ifade edilmektedir. Bu nedenle hem milliyetçiliğin hem de millet kavramının asıl dayanak noktası dil olmaktadır. Bununla birlikte dil milliyetçiliği, çoğunlukla kültürel milliyetçilik olarak da ifade edilmektedir. Milliyetçiliğin hızla genişleyen etkisi uzun yıllar farklı milletlerin hakimiyetinde kalmış etnik grupların ayaklanmalarına ve ulus devletlerin kurulmasına yol açmıştır. Milliyetçiliğin, tüm dünyada hızla gelişmesine paralel olarak çok uluslu bir yapıya sahip olan, Osmanlı devleti de etkilenmiştir. Osmanlı devleti, değişen ekonomik ve teknolojik gelişmelerin gerisinde kalması ve sürekli ağır kayıplar verdiği savaşların etkisiyle dağılma sürecine girmiştir. Bu ortamda, Osmanlı devletinde batılı anlamda modernleşme ihtiyacı ortaya çıkmış, bu ihtiyaca cevap olarak da birçok siyasal düşünce ortaya çıkmıştır. Bu düşünceler, milliyetçilik eksenli olup, birçoğu ( İslamcılık, Osmanlıcılık, Batıcılık) toplumda istenilen etkiyi yaratmadığı için destek bulamamıştır. Türk milliyetçiliği fikri de dağılmakta olan Osmanlı imparatorluğunun son dönemlerinde aydınlar tarafından bir kurtuluş yolu olarak görülmüştür. Türk milliyetçiliğinin gelişiminde Çarlık Rusya'sının baskısından kaçarak Osmanlı devletini yurt kabul eden aydınlar ve Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek isteyen imparatorluğun, eğitim için batıya gönderdiği öğrencilerin buradaki düşüncelerden etkilenmesiyle olmuştur. Batıya eğitim için gönderilen öğrencilerde Türk milliyetçiliğinin gelişmesindeki en önemli etken batıda yapılan Türkoloji çalışmaları olmuştur. Batıdaki Türkoloji çalışmaları, Türklerin ana yurtlarına ve kökenlerine dair önemli kaynakları ortaya çıkarması, Kırım Türkü olan İsmail Gaspıralı'nın faaliyetlerinden etkilenen ve Orta Asya'daki faaliyetlerinden dolayı Rus baskılarından kaçarak Osmanlı'ya gelen Türk aydınların düşünceleri, Osmanlı devletinin kabul ettiği dine dayalı millet anlayışının aksine Osmanlı aydınlar üzerinde büyük değişimlere sebep olmuştur. Bu düşüncenin sonucu olarak, Osmanlı devletinin yıkılmasının ardından Anadolu'da kurulan genç cumhuriyet, millet anlayışının köklerini ve tarihini din yerine batı tarzı modern biçimde Türk kimliği üzerine inşa etmişlerdir. Türk Cumhuriyetleri'nin bağımsızlıklarını ilan etmelerinden önceki süreçte SSCB'nin yoğun etkisi altında kalmıştır. Bu dönemde Türk Cumhuriyetleri SSCB'nin kültürünü ve sosyal hayatını önemli ölçüde benimsemiştir. Bu nedenle Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri'nin demokrasi anlayışlarının da farklılık gösterdiği görülmektedir. Milliyetçilik kavramı SSCB döneminde yaygın bir niteliğe sahip olmamıştır. Çünkü ekonomik ve siyasi olarak "üst birlik" içinde yer almak ulusal kimlikleri ve ulusallık düşüncesinin yadsınmasına yol açmıştır. Toplumların sahip olduğu hayat tarzları kültür tarafından meydana getirilmektedir. Kültür kavramı ilk olarak ailede oluşmaktadır. Bununla birlikte kültür kavramının iş ortamında, arkadaş çevresinde, okulda ve genel olarak içinde yaşanılan toplumla şekillendiği ifade edilmektedir. Karşılıklı anlayışın artırılması için milletler ve halklar arasındaki düşüncelerin, kültürün, sanatın ve kültürün değişimi kültürel diplomasi olarak ifade edilmektedir. Kamu diplomasisinin en temel unsurunun kültürel diplomasi olduğu ifade edilmektedir. Çünkü kamu diplomasisi aracılığıyla milletler ve kültürler arasında sanat, fikir, bilgi ve kültüre ait diğer unsurlar birbirleriyle etkileşim içerisine girmektedir. Kamu diplomasisinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için kültürel diplomasiye ilişkin faaliyetlerin birçok unsur ile uyum içerisinde olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti de soydaş devletleriyle, sosyo-kültürel ve siyasi ilişkiler kurarak güçlü bağlar kurmak istemiştir. Bu çerçevede, Türkiye Cumhuriyeti eğitim faaliyetleri, sanatsal gösterimler ve tanıtım organizasyonları gibi faaliyetler uygulamıştır. Tika, Türksoy gibi kurumlar aracılığıyla da bu politikalarını yürütmektedir. Bu bağlamda yükseköğretime de öncelik vermiş, 1992'den itibaren "Büyük Öğrenci Projesi'ni'' uygulamaya konmuştur. Böylece Türk Cumhuriyetindeki gençlerin Türkiye'de yükseköğrenim görmesini teşvik etmiş ve kolaylaştırmıştır. Bu çalışma, Türkiye'nin Türk Cumhuriyetleriyle Türk milliyetçiliği ve Türk kültürünü geliştirmek için uyguladığı kültürel politikaların sonucunu, Ardahan Üniversitesi ölçeğinde, Türk Cumhuriyetleri öğrencilerinin, Türk Milliyetçiliği Algısı çerçevesinde ölçmektir. Anahtar Kelimeler: Milliyet, Milliyetçilik, Türk Milliyetçiliği, Türk Dünyası, Milliyetçilik Algısı