Türk destanlarında tören ve kutlamalar

Destan, bir milletin her türlü duygu ve düşüncelerini barındıran, hayat tarzını yansıtan halk edebiyatı ürünüdür. İçerisinde kültürel unsurlar barındıran ve bu birikimlerini günümüze aktaran destanlar, üretildiği toplum içindeki kültür hazinesini muhafaza ederek geçmişle gelecek arasında değerli bir bağ kurar. Destan, her toplum için kıymetli bir hazinedir. Destanın oluşabilmesi için toplumu derinden etkileyen ve uzun yıllar iz bırakabilecek bir olayın ortaya çıkması gerekmektedir. Destanlar; milletlerin kültürünü, sosyal hayatını, değerlerini yansıtan tören ve kutlamaları içerisinde barındırarak ait oldukları toplumun yaşam biçimini yansıtır. Destanlar, ulusal değerlerin yeniden canlandırılarak yaşatılmasını sağlar. Bir milletin sosyal hayatında uygulanan ve benimsenen törenler, uyulması gerekilen kurallar bütünüdür. Törenler, mutluluk ya da hüzün veren herhangi bir olay aracılığıyla topluma ilan edilmektedir. Aynı zamanda bir olayın anlamının güçlendirilmesi için yapılan toplantılardır. Yapılan törenler, zaman içerisinde şekillenerek bir sembol hâline gelir ve bu sayede kutlanan olayın değeri daha da artar. Toplumların eğitim seviyesi, kültürel kimliği, gelenek ve görenekleri, ahlaki değerleri tören ve kutlamalar sayesinde ortaya konmaktadır. Türk destanları, tören ve kutlamalar açısından zengindir. Destanlar, Türk coğrafyasındaki değerleri görmemize olanak sağlamaktadır. İncelediğimiz destanlarda bahsedilen ve insan hayatı için önem taşıyan doğum, ad alma ya da verme, evlilik, ölüm, defin ve ölü aşı, misafir ağırlama, veda töreni, av ve savaş hazırlığı, kahramanın dönüşü, kağan tayini, oyun ve eğlenceler gibi birçok unsur, törenler aracılığıyla topluma ilan edilmektedir. Törenler ve kutlamalar her uygulandığında anlam kazanır. Bu, toplumun kültürünün yaşatılması ve devamlılığı açısından oldukça önemli bir durumdur. Törenlerde giyilen kıyafetler, kullanılan müzik aletleri, sergilenen çeşitli hareketler ve sözler, töreni yaşatmayı ve daha kuvvetli hâle getirmeyi amaçlar. "Türk Destanlarında Tören ve Kutlamalar" başlıklı yüksek lisans tez çalışmamızda, Türk destanlarında görülen tören ve kutlamalar ele alınmıştır. Amacımız, Türk boylarının tören ve kutlamalarından yola çıkarak sosyal hayat, doğum, evlilik ve ölüm sırasında yapılan uygulamaları, yeme ve içme adetleri gibi birçok konu hakkında bilgi vermektir. Sosyal hayatı konu alan tören ve kutlamalara ait başlıklar sınıflandırılarak verilmiştir. Destanlarda yer alan tören ve kutlamalar, Türk kültürünün yaşatılması ve devamlılığı açısından önemlidir. Bu çalışmamız, Türk destanlarında tören ve kutlamaları tespit etmek amacıyla yapılmış bir çalışmadır. Türk destanları, içerisinde birçok boy ve destan içermektedir. Destanlarda geçen tören ve kutlamalar çeşitli başlıklarla incelenmeye çalışılmıştır.