Türk resim sanatında biçim kavramı ve Mübin Orhon'un resimlerinde soyutlama anlayışı

Resim sanatının ilerleme sürecinde 19. yüzyılda meydana gelen toplumsal ve psikolojik sorunlar, sanatçılarda yeni bir biçim dili oluşturmaya yönelmiştir. Avrupa Resim Sanatı'nda 1910'lardan sonra soyut anlatımda, Kübizm'in önderliğinde, Geometrik soyutlama, Dadaizm, De Stijl, Süprematizm gibi çeşitli akım başlıkları altında toplanabilen soyut yaklaşımlar gelişmiştir. Avrupa'nın yanı sıra Türkiye'de Türk Resim Sanatı'ndaki ilerleme süreci Cumhuriyet Dönemi ile belirginleşen Batı resim anlayışının etkileri oldukça görülmekle birlikte soyutlama alanında gelişmeler 1940'lı yıllardan sonra ortaya çıkmıştır. Çağdaş Türk Resmi'nde yer alan soyutlama sınıflandırılması; Geometrik Soyutlamacılar, Geometrik Non–Figüratifler, Lirik Soyutlamacılar, Lirik Non- Figüratifler'dir. Biçimci anlayış kapsamında eserler üreten Türk ressamlar arasında Adnan Çoker, Ferruh Başağa, Zeki Faik İzer, Devrim Erbil, Abidin Dino, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Mübin Orhon olarak bilinmektedir. Türk Resim Sanatına soyut kavramını çok iyi bir şekilde aktaran sanatçılardan biri olan Mübin Orhon'un gerek Paris sanat ortamında yaşadığı tecrübeler gerekse ruhsal ve psikolojik resim analizleri Çağdaş Türk Resmini önemli bir yere getirmiştir. Lirik non-figüratif soyutlama anlayışı bağlamında Mübin Orhon'un ve sanat hayatı içerisinde bulunduğu eserlerinde retrospektif açıdan dönemleri; Geometrik Soyut Dönem, Lekesel Soyut Dönem, Şiirsel Soyut Dönem ve Monokrom Dönem olarak sıralanabilir. Sanatçı resimlerinde, tema olarak kullandığı yalınlık ve genellikle iki karşıt lekenin değerlerinden oluşan resimler üretmiştir. Orhon'un sanatının en belirgin dönemi olan Monokrom Dönemi'nde sadece renk ve ışığın ön planda olduğu aynı zamanda Mevlana'ya uzanan mistik bir içerik arayışında biçimsel değerleri derin bir duyuş özüne kavuşturması günümüz sanatında yeni bir ifade biçimi olarak ilham kaynağı niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: Biçim, Türk Resim Sanatı, Soyut Sanat, Mübin Orhon