Türk romanında iktisadi kalkınma fikri (1923- 1938)

Atatürk Devri Türk romanı üzerine, çeşitli bakış açıları ve temalar dikkate alınarak bazı çalışmalar yapılmıştır. Atatürk Devri gibi birçok sosyal meselenin, modernleşme kapsamında genişleyen ve toplumun tüm katmanlarına sirayet eden değişimlerin bir arada ve çok yönlü bir şekilde yaşandığı bir dönemde, yazılan eserlerin, belli ölçülerde bu yoğun değişimlerden etkilendiği söylenebilir. Yapılan çoğu çalışmada siyaset ve sosyal hayat dairesinde kalınmış, iktisadi buhran, inkılaplar, modernleşme gibi karmaşık birçok sosyal unsuru bünyesinde toplayan bir devir, iktisadi kalkınma gibi bir kavramın literatürüyle ve disiplinler arası bir yöntemle hiç incelenmemiştir. Atatürk Devri; disiplinler arası yaklaşımların ana unsurlarından biri olan "karmaşıklık" şartına uygun bir dönem yoğunluğuna sahiptir. Bu devrin iktisadi ve sosyal manada zenginliği fark edilerek iktisat biliminin bir parçası olan kalkınma kavramı ışığında, 1923-1938 seneleri arasında yazılmış romanlarda, Atatürk Devri kalkınma anlayışının yansımaları incelenmiştir. Bu çalışmanın birinci orijinalliği, disiplinler arası bir yöntemle edebî ürünlerin muhtevasını değerlendirmesidir. On beş sene dâhilinde yüz altmış dört basılı roman ve kırk beş tefrika hâlde kalmış roman iktisat biliminin terminolojisiyle ve iktisat tarihi bilgileriyle incelenmiştir. Ortaya çıkarılan Türk Romanında İktisadi Kalkınma Fikri başlıklı çalışma, sadece 1923-1938 seneleri arasındaki iktisadi süreçle yetinmemiştir. On beş sene dâhilinde yayımlanan romanların hepsinin bu devri yansıtması mümkün olmadığından, çalışmada Osmanlı'nın kuruluş senelerinden başlayarak 1938 senesine kadarki iktisadi dönem de teferruatıyla incelenmiştir. Çalışmanın ikinci orijinalliği bu çalışmada diğer çalışmaların aksine hem basılı hem tefrika romanların beraber konu edilmesidir. Geniş bir araştırma malzemesinin içinde kalkınma kavramıyla ve iktisadi hayatla alakalı her türlü münasebetin kurulmaya çalışıldığı çalışma, beş başlıktan oluşmuştur. Kalkınmanın devlet eliyle ve şahsi çabalarla yapıldığı fikrinden hareketle Osmanlı ve Cumhuriyet dönemindeki iktisadi hayat, kronolojik bir sıraya ve tarihî hakikatlere bağlı olarak sunulmuştur. Şahsi kalkınma başlığı altında gayrimüslim, müstemin, yerli, kadın ve erkek unsurlara göre hem müteşebbis tip hem de tüketici tip ele alınmıştır. Köydeki iktisadi hayatın unsurları ve hükümetlerin köy kalkınma siyasetleri edebî eserlere yansıdığı ölçülerde dikkatle incelenerek 1923-1938 senelerinde yazılan Türk romanlarında kalkınma kavramı zengin bir malzeme ve geniş bir bakış açısıyla incelenmiştir.