Türk sinemasında Aziz Nesin uyarlamaları aracılığıyla; tarihsel, toplumsal ve kültürel yapılanmaların araştırılması

Türklerin tarih sahnesine çıktıkları ilk günden bu yana, Anadolu'ya yerleşmelerini de içine alan süreç, farklı bir tarihsel, kültürel, zihinsel ve toplumsal yapının da belirlenmesini sağlamıştır. Bu farklılık genel olarak, Batı'nın rasyonel tarzına göre değerlendirilmiştir. Türk toplumunu belirleyen bu yapı, tarihsel kalıtımı günümüze de taşıması nedeniyle, genelde irrasyonel olarak nitelendirilmiştir. Oysa tüm insanlığın başlangıçtaki varolma ve hayatta kalabilme nedenlerinin dayanağı olan doğa, bugün farklı olarak algılanabilecek bir kültürel ve zihinsel yapılanmanın nedeni olmuştur. Günümüzde Türk toplumunun karşıt uçlarda süregelen yaşantısının nedenini ilk biçimlerde aramak gerekir. Bu ilk biçimler ise, Şamanist anlayışın da içinde olduğu 'verme-alma-fazlasıyla iade etme' olarak tanımlayabileceğimiz potlatch yaşam tarzından kaynaklanmaktadır. Bu yaşama ve düşünme tarzının İslamiyet etkilenmeleriyle birlikte dönüşmüş biçimi de; rüşvet, haraç, çifte-standart türünden ilişkileri ortaya çıkarmıştır. Türk toplum yapısı, iki kültür arasında kalan bireylerin güncel yaşama biçimindeki karşıtlıklarım sunar. Bu karşıtlıklar çoğu kez trajikomik durumların ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Türkiye'nin en çok eser veren gülmece yazan Aziz Nesin, içinde bulunduğu toplumun yansısını tüm çelişkileri kullanarak ortaya koyabilmiştir. Nesin'in edebi dayanağı; geleneksel Türk halk gülmecesinin zenginliğini dönüştürerek eserlerinin yapısını oluşturmak yönünde önem taşır. İçerik bazında bu yapı, toplumsal çelişkilerin gerçekliğiyle tamamlandığı zaman, ortaya okunma düzeyi yüksek olan eserleri çıkarmıştır.Türk sineması, ilk filmlerini edebiyat uyarlamalarına dayandırmış ve süreç içinde sinema-edebiyat ilişkisi devam etmiştir. Aziz Nesin'in biçim ve içerik olarak, kültürel ve zihinsel verilere dayandırdığı eserlerinden, Türk Sinemasına uyarlanan filmler arasındaki karşılaştırmadan olumlu sonuçlar elde edilememiştir. Türk Sinemasında senaryo anlamında duyulan sıkıntı ve filmlerin gerçeklerle yeterince örtüşmemesi, bugüne dek vasat yapımları ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle okunma oranı yüksek olan bir yazarın eserlerinden, sinemaya yapılan uyarlamalar konusunda eserin başarısı filmde yakalanamamıştır. Türk Sinemasını içerik bazında ilgilendiren bu sorun ise, uyarlama yöntemlerindeki eksikliğin yanı sıra, Türk toplumsal yaşamına ait yeterli birikimin olmamasıyla da yalandan ilgilidir. Uyarlanan filmlerin genelindeki ticari kaygı, hem yazarın dünyası hem de Türk toplum yapısının yeterince araştırılmamasının sonuçlarını sunmaktadır.