Türk siyasi hayatında Çorum olaylarının tespiti ve değerlendirilmesi

Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal ve cumhuriyetçi kadronun yürüttüğü, İsmet İnönü'nün de Milli Şefliği üstlendiği dönemde devam ettirdiği ulus devlet inşası politikalarında, Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile sapmalar görülmeye başlamıştır. 27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi sonrası ara rejim döneminde yapılan yeni anayasa ile devlet tekrar rayına oturtulmak istenmiştir. Askeri rejim, düzeni sağlayabilmek için yeni anayasaya, yürütme gücünü kullanan hükümetlerin yetkilerini kısıtlayıcı hükümler koymuştur. Ancak yürütmenin gücünün kısılmasıyla sosyalizm ve sol düşünce yükselişe geçirmiştir. Zaten tek parti döneminde uygulanan ulus devlet inşası sürecinde varlıkları sezdirilmeyen kimi etnik ve dini gruplar çok partili hayatla görünür hale gelmişlerdi ve bu grupların birçoğu solun yükselişe geçtiği bu süreçte sol örgütler içinde yer almıştır. Aleviler de bu dönemde her ne kadar Birlik Partisi adıyla bir parti kurmuş olsalar da daha çok sol gruplar içerisinde kendilerini tanımlamışlardır. Sol eylemler, ilk olarak Amerikan 6. Filosu'na yönelik protesto gösterileriyle kendisini gösterse de öğrencilerin üniversiteleri işgal etmesi ardından da işçilerin haklarını arama eylemleriyle devam etmiştir. Soğuk Savaş sürecinde ise ABD'nin de etkisiyle birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de sosyalizm bir tehdit olarak algılanmıştır. Bu nedenle solun kitleselleşmesine neden olabilecek öğrenci ve işçi eylemlerinin engellenmesi ihtiyacı hissedilmiştir. Solun yükselişini ve eylemlerini, anayasadaki kısıtlamalar yüzünden engelleyemeyen hükümetlerin yerine, bunu sağlamak için sağcı ve milliyetçi örgütler ortaya çıkmış veya çıkartılmıştır. Başlangıçta bireysel eylem şeklinde geçen olaylar zamanla siyasal şiddet olaylarına sonrasında toplumsal şiddet olaylarına evirilmiştir. Özellikle cinayet, suikast, anarşi, terör ve şiddet olaylarının çok arttığı 1970'li yıllarda Aleviler de Kırıkhan, Malatya, Sivas ve Kahramanmaraş'ta birçok toplumsal olaya maruz kalmışlardır. İşte bu tez çalışmasında 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nden önceki dönemde Alevilere yönelik son toplumsal hadise olan Çorum Olaylarının ortaya çıkışına zemin hazırlayan sebepler ile olayların meydana geldiği süreç ele alınmıştır. Çalışmanın konusu, geçmişte yaşanmış toplumsal bir hadisenin ortaya çıkışına sebep olan etkenlerin, olay sırasında yaşananların ve olayın sonuçlarının analizine dayanmaktadır. Bu sebeple yapılan tez çalışmasında yararlanılan materyaller içerisinde, birinci el kaynak özelliği taşıdığından dolayı yoğunluklu olarak dönemin gazeteleri yer almaktadır. Bunun dışında hadiseyi yaşamış kişilerle yapılan mülakatlar ile olaylar sırasında bölgede çalışan devlet görevlilerinin yazdıkları hatırat, arşiv belgeleri, TBMM Komisyon Raporları, konu ile ilgili bilgi veren dergiler, kitaplar, bilimsel tezler ve makaleler çalışma konusunun materyallerini oluşturmaktadır. Yapılan tez çalışmasında ele alınan konunun net şekilde belirlenmiş bir başlangıç noktasının bulunmaması ve nicel araştırma yöntemlerinde görüldüğü gibi değişmeyen kurallara sahip olmamasından dolayı çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın verileri literatür taraması ve doküman incelemesi yolu ile bizzat tezi hazırlayan tarafından elde edilmiştir. Böylece hazırlanan çalışmada Atatürk döneminde oluşturulmaya çalışılan ulus devlet politikalarından, çok partili hayata geçişle birlikte sapılması ve dönemin konjonktürünün de etkisiyle ülkede etnik ve inanış bakımından farklı toplulukları barındıran şehirlerde ortaya çıkan olayların bir benzerinin Çorum'da neden çıktığının ve diğer benzeri olaylarla bağlantısının sebepleri ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır.