Türk siyasi hayatındaki değişim ve sonuçları (1946 – 1954)

İkinci Dünya Savaşı sırasında ve savaş sonrasında dünyada yaşanan gelişmeler, uluslararası alanda yalnız kalmak istemeyen Türkiye'yi, çok partili siyasi hayata geçmek zorunda bıraktı. Yıllardır siyasetin içinde olan Celal Bayar'ın liderliğinde ortaya çıkan muhalefet hareketi, Demokrat Parti'nin kuruluşu ile sonuçlandı. Demokrat Parti'nin kuruluşunun ardından halkın bu partiye ilgisinin artması ve diğer yandan dış politikadaki gelişmeler 1946-1950 döneminde Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) pek çok kanun değişikliğine gitmesine sebep oldu. Bu dönemde iç ve dış sebeplerin etkisiyle gerçekleşen 12 Temmuz Beyannamesi Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası oldu. Bu beyanname ile çok partili siyasi hayat daha güvenli bir şekilde gelişti. Türk siyasetinde ortaya çıkan değişim sürecinin etkisiyle her geçen gün, CHP hem hükûmet hem de parti olarak oldukça ılımlı bir politika takip etmeye başladı. 1947 yılında yapılan CHP 7. Kurultayı, CHP ve Türk siyaseti açısından büyük öneme sahiptir. Bu kurultayda alınan kararlar sonucunda pek çok alanda değişiklik yapıldı. Atatürk ilkeleri yeniden yorumlandı. CHP içindeki tek parti taraftarı radikal milletvekillerinin yönetimdeki etkileri her geçen gün azalırken değişim taraftarı isimlerin yönetimdeki etkileri arttı. Demokrat Parti'nin 1950'de iktidara gelmesiyle birlikte Türk siyasetinde yaşanan değişim süreci hız kazandı. Öncelikle iktidar-muhalefet rollerinin değişmesi CHP içinde liberalleşme hareketlerinin hızlanmasına sebep oldu. CHP ideolojisine hizmet eden Halkevleri kapatıldı. CHP malları hazineye devredildi. Laiklik alanındaki uygulamalar oldukça yumuşatıldı. Ekonomik alanda devletçilikten liberalizme geçilmeye başlandı. Dışa açık bir ekonomi politikası takip edildi. Türkiye bu dönemde uluslararası alanda da aktif bir politika izledi. 1946-1950 döneminde CHP adına İsmet İnönü ve DP adına Celal Bayar'ın çok partili siyasi hayata geçilmesi ve değişim sürecinin yaşanmasında aktif rol oynadıklarını görmekteyiz. Her iki liderin izledikleri ılımlı ve soğukkanlı politika, bu sürecin başarılı olmasında temel etken olmuştur.