Türk tasarım ve inşaat sektöründe inovasyon tabanlı yaklaşımların değerlendirilmesi

Oldukça hızlı gelişen tasarım ve üretim teknolojileri ile özellikle çevre odaklı performans gereksinmeleri, 21.yüzyıldaki sosyal, ekonomik ve politik değişimler ve oluşan yeni tüketim eğilimleri, binaların tasarımı ve inşaatı süreçlerini dönüştürmektedir. Kitlesel özelleştirme, şantiye dışı imalat (OSM), BIM tabanlı parametrik tasarım ve imalat simülasyonları gibi özellikle otomotiv ve havacılık sektöründe oldukça uzun zamandır yaygın olan teknolojiler, mimarlık ve inşaat dünyasına yoğun şekilde girmektedir. Bu teknolojilerin etkin şekilde kullanıldığı binalar ve tasarım ürünleri form, malzeme, tasarım süreçleri ve yaşam döngüsü performansları açısından önemli farkları barındırmaktadır. Tüm bu değişimler mimari tasarımın önceliklerini ve tasarım sürecini yeniden tanımlamaktadır. Disiplinler arası entegrasyon, kompleks tasarım ve mühendislik süreçleri, toplam performans ve tasarımın ekonomik ve sosyal boyutları gibi bir çok konu bu tezin konusunu oluşturan inşaat sektöründe inovasyonun bileşenleri olarak özetlenebilecek bir çerçevede düşünülebilir. Ülkemizdeki mevcut tasarım kültürü, yapım teknikleri, teknolojik kabiliyetler, politik ve ekonomik koşullar ile doğal/çevresel etkiler göz önüne alındığında tasarım ve inşaat sektöründe teknoloji odaklı dönüşümler için yeterli koşullar sağlanmaktadır. Bu yeni süreçlerin kapsamlı değerlendirilmesi, dönüşüm içerisindeki tasarım ve inşaat sektöründeki firmaların incelenmesi ve elde edilecek bilginin mimarlık ve tasarım pratiğine aktarılması önemli bir katma değer potansiyellerini içermektedir. Yapılan bu tez çalışması temel olarak bu dönüşümlerin inşaat sektörüne olan etkisinin farklı boyutlarını stratejiler, yöntemler, araçlar, temsil ve iletişim, disiplinlerarası bilgi paylaşımı, tasarı ve inşaat sürecindeki koordinasyon döngüsü gibi başlıklar üzerinden ele almakta ve paydaşların ne şekilde etkilendiği ve sektördeki eğilimlerin ne yönde gerçekleştiği sorularını ön plana çıkarmaktadır. Metodolojik açıdan bakıldığında bu çalışma, kalitatif bir çerçeve içerisinde mimarlık ve inşaat pratiğinde uzun yıllar mimar, mühendis ya da üretici olarak aktif rol üstlenmiş kişilerle yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden yaşanılan deneyimleri ortaya çıkarmayı ve farklı dinamikleri ile ortaya koymayı amaçlamaktadır. Görüşmeler sonrasında yapılan detaylı içerik analizleri paydaşlarının deneyimleri ve bakış açılarından BIM, şantiye dışı üretim ve kitlesel özelleştirme gibi birbirleri ile son derece bağlantılı teknolojiler ve yaklaşımlar açısından sektörün genel durumunu, teknoloji düzeyini, eğilimleri, potansiyelleri ve yaşanan problemleri ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonuçları, sektördeki teknoloji ve inovasyon odaklı dönüşümün sağlaması için salt teknolojik araçların iş süreçlerine entegre edilmesinin ve konvansiyonel kullanımının ötesinde, var olan iş modellerinin, sektör içerisindeki kültürün ve anlayışların önemli teknoloji ve inovatif yaklaşımlar çevresinde değişmesi gerektiğine ve bilgi-tabanlı yeni kabiliyetlerin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.