Türk vergi hukukunda gayrimaddi haklar

Günümüz dünyası yaratıcılık, girişimcilik ve bilgi üzerine şekillenmektedir. Bu nedenle fikri ürünler her alanda paydasını arttırmakta ve 21. yüzyılda çoğu ticari işlem maddi mal satışından ziyade fikri ürünler üzerinden gerçekleşmektedir. Söz konusu işlemlere ilişkin gelir ve gider kalemleri ise vergi hukuku alanında kendine yer bulmaktadır. Marka, patent, tasarım, eser gibi fikri ve sınai hakların yanında ekonomik değeri bulunan ticaret unvanı, işletme adı, teknik bilgi ve imtiyazlar gibi kavramlar gayrimaddi hakları meydana getirmektedir. Gayrimaddi hak terimi Vergi Usul Kanunu m. 269'da yer almasına karşın hak sistemi içindeki yeri ve mahiyeti kavranmaya muhtaçtır. Nitekim fikri mülkiyet haklarıyla karıştırılabilmektedir. Çoğunluğu özel hukuk nitelikli haklardan oluşan kavram, muhasebe sistemleri bakımından iktisadi değeri ile ele alınmaktadır. Ancak bazı durumlarda hakkın kullanım süresi, işletmeye faydası ve değeri iktisadi tespite elverişli olmamaktadır. Türk vergi sisteminde gayrimaddi haklar, mükelleflerin hangi konu, sorumluluk veya gelir unsuru kapsamında vergilendirileceğine ilişkin değerlendirmelerde önem arz ederek istisnalara da konu olmuştur. Tam ve dar mükellef açısından tespitlerin yanında hakkın hak sahibi, mirasçılar veya üçüncü kişilerce kullanımı ve işlemlere konu edilmesi halleri de incelemeye muhtaçtır. Her bir vergi türü bakımından vergiyi doğuran olaylar, istisnalar ve vergi sorumluluklarını açıklamak çalışmanın hedeflerindendir.