Türkçe Sözlük'te "ar." (Arapça) olarak etiketlenen madde başı kelimelerdeki anlam değişmeleri

Türk diline dünyadaki farklı dillerden birçok kelimenin geçtiği malumdur. Türkiye Türkçesine yoğun kelime geçişinin olduğu dillerden biri de Arapçadır. Arapçadan Türk diline ilk olarak dinî kelimeler geçmiştir. Daha sonraları bu geçişi Arapçanın ekleri, edatları, ikilemeleri, ifadeleri, deyimleri ve atasözleri takip etmiştir. Türkçeye geçen Arapça kelimelerin bazıları anlamını korumuş, bazıları ise anlam ve vezin değişimine uğramıştır. Türkçede Arapça alıntı kelimelerin anlam değişikliği hem Araplar hem Türkler için dikkat çeken bir konudur. Türklerin tarihte Arapça kelimelerin anlamlarını korumaya çalıştıkları bilinir. Ancak zamanla bu alıntı kelimelerin kullanılması ile değişime uğramamaları imkansızdır. Türkler Arapçadan dilsel unsurlar almaktan ziyade Arapça köklerden yeni Arapça kelimeler, terimler ve terkipler türetmişlerdir. Türkçede anlamı değişmiş ve bunun yanında Arapça köklerden türetilmiş Arapça kelimelerin son durumunu tespit edebilmek için bu çalışmada TDK'nin son baskısı olan (2019) Türkçe Sözlük'ten Arapça kelimeler derlenerek kelimelerin incelemeleri yapılmıştır. Çalışmamızın amacı, Türkçe Sözlük'teki anlamı değişmiş Arapça kelimeleri tespit etmek ve sonrasında bu kelimeleri anlam değişmelerinin temel biçimlerine göre tasnif etmektir. Ayrıca Türkçe Sözlük'teki Arapçada bulunmayan veya Araplarda kullanılmayan Arapça kelimeleri izah etmektir. Çalışmamızda anlamı değişmiş Arapça kelimeler başka anlama geçiş, anlam genişlemesi ve anlam daralması başlıkları altında tasnif edilmiştir. Başka anlama geçiş tasnifi altında Arapçada çoğul olup Türkçede tekil olarak anlamı değişmiş kelimeler alt başlığı olarak verilmiştir. Çalışmanın son iki bölümünde ise Türkçe Sözlük'teki Arapçada kullanılmayan veya bulunmayan Arapça kelimeler incelenmiştir. Çalışmamızın sonuncunda Türkçe Sözlük'ten 5.512 adet bulunan Arapça kelimelerden 1327 kelimenin anlamının değiştiği tespit edilmiştir. Anlamı değişen bu kelimelerden, 652 kelime, başka anlama geçmiştir. 44 kelime ise Arapçada çoğulken Türkçede tekil olarak kullanılıp anlam değişmesine uğramıştır. 588 kelimenin anlam genişlemesine, 43 kelimenin ise anlam daralmasına uğradığı tespit edilmiştir. Türkçe Sözlük'te, Türkçede Arapça köklerden türetilen ancak Arapçada kullanılmayan kelimelerin sayısı 204 iken, Arapçada bulunmayan ve kullanılmayan 17 kelime vardır.