Türkiye'de 1980 sonrası dönemde kadın istihdamı ve bakım rejimi: Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesi Kreş ve Gündüz Bakımevi örneği

Bu çalışma ile öncelikle Türkiye'de 1980 sonrası dönemde kadın istihdamının nasıl bir seyir izlediği ve Türkiye'nin benzer ekonomik süreçlerden geçen diğer gelişmekte olan ülkelerden farklılıklarının ve benzerliklerinin ortaya konulması amaçlanmış, sonrasında ise kadın istihdamını şekillendiren önemli bir faktör olan bakım rejiminin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki durumu erken çocukluk bakım ve okul öncesi eğitim kurumlarına kayıtlı öğrenci sayıları üzerinden ve bu kurumlara yapılan kamu harcamalarının miktarları üzerinden incelenmiştir. Bu veriler ise Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından hazırlanan belgeler ışığında değerlendirilmiştir. Bu belgelerin yanı sıra, bakım rejimine dair Türkiye'de neoliberal dönemde ortaya konulan politika belgeleri ve sosyal politika uygulamaları da analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında bu dönemde ortaya konulan uygulamalardan biri olan ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Borusan tarafından oluşturulan "Annemin İşi Benim Geleceğim" projesi ele alınmıştır. Bu proje kapsamında 10 ilde 10 farklı organize sanayi bölgesinde kreş kurulması hedeflenmiş ve Adıyaman, Afyonkarahisar, Balıkesir ve Malatya'da olmak üzere dört farklı organize sanayi bölgesinde "Borusan Neşe Fabrikası" adı altında kreş ve gündüz bakımevleri açılmıştır. Çalışma bağlamında proje kapsamındaki kreş ve gündüz bakımevlerinden biri olan ve Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesinde kurulan "Borusan Neşe Fabrikası Kreş ve Gündüz Bakımevi" ele alınmıştır. Bu kreş ve gündüz bakımevinin Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışan kadınların istihdama katılımındaki etkisi araştırılmış olup, kreşe çocuğunu gönderen ebeveynlerle yüz yüze mülakatlar şeklinde gerçekleşen görüşmeler yapılmıştır. Çocuk bakım olanaklarına erişimin kadın istihdamını arttırma açısından olumlu etkisi olduğu bilinmekle birlikte, çalışmamızda incelediğimiz Afyonkarahisar OSB'de ilgili bakanlıklar Borusan Holding ve OSB işbirliğinde açılan kreşin, personel kısıtı ve kapasite azlığı nedeniyle kadın istihdamının artmasını sağlayan olumlu yönde anlamlı düzeyde bir etkisinin olduğunu söylemek mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Kadın İstihdamı, Bakım Rejimi,Kreş ve Gündüz Bakımevi, Annemin İşi Benim Geleceğim Projesi, Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesi