Türkiye'de 1980 sonrası kriz karşıtı politikaların makroekonomik performansı

Dünya ülkeleri 1980 sonrası dönemde çeşitli nedenlerle ekonomik krizlerle karşı karşıya kalmıştır. Bu krizler; 1994 Meksika krizi, 1997 Güneydoğu Asya krizi, 1998 Rusya krizi, 1999 Brezilya krizi, 2001 Arjantin krizi ve 2008 küresel ekonomik krizleridir. Dünya ekonomisinde ve Türkiye'de yaşanan krizlere neden olabilecek sorunlar çözülmeye çalışılmıştır. Bankacılık sektörünün temelleri sağlamlaştırılmaya, kriz yönetimi ve kriz erken uyarı sistemleri geliştirilmeye başlanmıştır. Türkiye, bu krizleri doğrudan yaşamamış; ancak bu krizler dolaylı yoldan Türkiye ekonomisine zarar vermiştir. Türkiye'de ayrıca ekonomik ve siyasi nedenlerle de krizler yaşanmıştır. Türkiye'de 1980 sonrası yaşanan krizler; 1994 krizi, 2001 krizi ve 2008 küresel ekonomik krizidir. Yaşanan ekonomik krizlerin ortaya çıkış sebepleri ve sonuçları benzerlik gösterse de krizlerin birbirlerinin tamamen aynısı olduğu söylenemez. Çalışmada, 1980 sonrası dönemde Türkiye ekonomisinde meydana gelen krizler ele alınmıştır. Bu krizlerin ortaya çıkış nedenleri, gelişimleri, ekonomide makroekonomik göstergeleri ve kriz sonrası uygulanan tedbirler incelenmiş, aynı zamanda 1980 sonrası dönemde Türkiye'de yaşanan ekonomik krizlerden önce, kriz dönemlerinde ve krizlerden sonra ortaya çıkan temel makroekonomik değişkenler ele alınmıştır. Bu tez çalışmasında, Türkiye için ekonometrik bir model kurularak krizle ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada seçilen genel makroekonomik değişkenler, ADF birim kök testi ve ARDL sınır modeli oluşturularak incelenmiştir. Seçilen değişkenler; kişi başına gayri safi yurt içi hasıla (kbgsyh), bankalar tarafından özel sektöre verilen yurt içi kredileri toplamı (böyk), gayri safi sermaye yatırımı (gsy), geniş tanımlı para arzı (m3), hükümet harcamaları (gov) ve ticari açıklıktır (ta). Çalışma sonucunda, 1994 krizi ve 2008 krizi sonrası, kriz karşıtı politikaların etkili olamadığını; ancak 2001 krizi sonrasındaki yapısal dönüşüm ile beraber uygulamaya konan politikaların iktisadi büyüme üzerinde pozitif etkisi olduğu saptanmıştır.