The historical process of social democracy in Turkey

Sosyal demokrasi ilk ideolojik kökenlerinin ortaya çıktığı 150 yıl öncesinden beridir birçok ülkede farklı değişimler geçiren ve toplumları, sosyal, siyasal ve kültürel olarak etkileyip değişim yaratan bir akım ve ideolojidir. Sosyolojik açıdan bakıldığında bir ideoloji veya akımın ortaya çıkması için toplumda bununla ilgili bir gerekliliğin ve ihtiyacın olması gerekmektedir. Çeşitli gelişmelerden dolayı toplumun içine girdiği durum veya karşılaştığı sorunlara cevap veya çözüm olarak bir akım ve ideoloji ortaya çıkmış ve zamanın ruhuna uygun olarak şekillenmiştir. Sosyal demokrasi kavramının ortaya çıkışı da aynen bu şekilde gerçekleşmiştir. Burjuva devrimlerinin gerçekleşmesi, bunun sanayi devrimini doğurması, liberal düşünce yapısının toplumlara yansıması ve sanayi devriminin sonucu olarak ortaya çıkan emeği ile hayatını kazanan kitlelerin yaşadığı zorluklar neticesinde bir akıma ve ideolojiye ihtiyaç duyulmuştur. Sosyalizm ve Marksizm'den esinlenilerek birçok farklı ülkede ve birçok farklı ekol tarafından yorumlanan ve ortaya çıkan bu yeni anlayışı oluşturan temel güdü Sanayi Devrimi sonucunda ortaya çıkan ekonomik eşitsizliğin nasıl giderilebileceği sorunsalına cevap aramak olmuştur. İdeolojik kökenlerini aksine kapitalist sistem veya burjuvazi ile çatışma ortamında karşı karşıya gelmekten kaçınan ve çatışma ortamı yerine soruna çözüm arayan bu yeni akım (sosyal demokrasi) toplumda oluşan ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal sorunlara da çözüm arama yoluna gitmiştir. Temel amaç işçi sınıfının içinde bulunduğu sadece ekonomik olumsuzlukları değil tüm olumsuzlukları ortadan kaldırarak liberal ekonomik sistemin getirilerinin daha eşit dağılması için oluşan bir ideolojidir. Avrupa'da İngiltere, Almanya ve İsveç ile değişik şartlarda anlayışlar gelişmiş ve sosyal demokrasi toplumun yaşadığı her soruna karşılık dönemsel olarak kendisini yenilemiş ve değiştirmiştir. Türk topraklarına bakıldığında ise, ilk sosyal demokrat düşünce yapısının işaretleri Tanzimat döneminde görülebilir. Türkiyenin bu konudaki en büyük farkı ise erken cumhuriyet döneminde toplumsal talep olmamasına rağmen sosyal demokrasi Kemalist düşüncenin içerisinde Türk toplumunun hayatına girmiştir. Sanayi Devrimi gerçekleşmediği için Avrupa'dakine paralel olmasa da Türkiye'de de sosyal demokrasi gerek siyasilerin gerekse toplumsal ihtiyaçlara göre farklı bir şekilde de olsa gelişim ve değişim göstermiştir. Bu doktora tezinde sosyal demokrasi kavramının dünyada ortaya çıkışı ve Türkiye'de sosyal demokrasi kavramının nasıl ortaya çıktığı ve nasıl geliştiği incelenecektir? Bununla birlikte şu sorulara cevap aranacaktır: Türkiye'de sosyal demokrasinin gelişimi Avrupa ile paralellik göstermekte midir? Türkiye'de sosyal demokrasi kaç kere dönüşüm geçirmiştir? Anahtar Kelimeler: Sosyal demokrasi, Türkiye'de sosyal demokrasi, Avrupa'da Sosyal demokrasi