Türkiye'deki çevre hareketlerinin gelişimi ve Doğu Karadeniz bölgesindeki hes karşıtı çevre hareketi

Çevre hareketleri 1960'ların yeni toplumsal hareketlerinin uzun soluklularından birisidir. Çevre hareketlerinin oluşum ve gelişimlerin altında yatan nedenler farklılık göstermektedir. Çevre sorunları Türkiye'nin gündemine 1970'lı yıllarda girmiş ve günümüze kadar birçok çevre mücadelesi gerçekleşmiştir. Bu çalışma kapsamında Doğu Karedeniz Bölgesinde 2000 yılı sonrası dönemde hızla gelişen ve ülke gündemine giren HES (Hidroelektrik Santrali) karşıtı mücadeleler ele alınmıştır. Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesindeki HES karşıtı çevre hareketine katılan kişilerin mücadeleye katılma nedenleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Mücadeleye katılan kişilerin anlam dünyalarını ortaya koyulabilmesi için fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında çevre hareketinin dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi ve çevre hareketlerini açıklamaya yönelik yapılan sınıflandırmalar ele alınmıştır. Mücadeleye katılan kişilerin mücadeleye katılma sebeplerinin ortaya koyulabilmesi için gerçekleştirilen alan araştırmasında Rize ve Artvin'deki mücadelelerde yer alan kişilerle görüşülmüştür. 2019 yılında on kadın ve yirmi üç erkekle yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yapılmıştır. Literatürde yer alan çevre hareketlerinin ortaya çıkışının altında yatan nedenleri açıklamaya yönelik yapılan sınıflandırmalar çerçevesinde Doğu Karadeniz Bölgesindeki HES karşıtı gelişen çevre hareketleri değerlendirilmiştir. Alan araştırmasında yapılan görüşmeler sonucunda katılımcıların mücadeleye katılma nedenlerinin literatürde sınıflandırmalarından post-materyalist değerlere göre açıklanamayacağı sonucuna varılmıştır. Bunun yanında katılımcıların NIMBY başlangıçlı olup süreç içerisinde hoşnutsuzların çevreciliği yaklaşımıyla ve kısmen de yoksulların çevreciliği ve derin ekoloji yaklaşımıyla açıklanabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevre Hareketleri, Yoksulların Çevreciliği, Hoşnutsuzların Çevreciliği, HES Karşıtı Mücadele, Doğu Karadeniz Bölgesi