Türkiye'deki okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özelliklerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından durumunu belirlemek ve bu yönde yapılacak iyileştirme çalışmalarına katkı sağlamaktır. Betimsel araştırma yöntemine başvurulan araştırmanın evrenini Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumları oluşturmaktadır. Aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak; İstanbul, Balıkesir, Bursa, İzmir, Ankara, Antalya, Kayseri, Samsun, Trabzon, Antep, Erzurum ve Malatya olmak üzere 12 ilden toplam 120 kurum seçilmiştir. Bu kurumlar, bağımsız anaokulları, ilkokula bağlı anasınıfları ve meslek liselerine bağlı uygulama anaokullarından oluşmaktadır. Ayrıca 36 öğretmen görüşme yoluyla araştırmaya katılmıştır. Araştırmada karma veri toplama yollarına başvurulmuştur. Araştırmanın alt problemlerine cevap verecek şekilde, araştırmacı tarafından 'Okul Mimarisi Genel Özellikleri Gözlem Formu', 'Okul Bahçesi Özellikleri Gözlem Formu', 'Sınıf İçi Fiziksel Ortam Özellikleri Gözlem Formu' ve 'Öğretmen Görüşme Formu' geliştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmış olup; yüzde, frekans ve ortalama hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının yasal fiziksel standartları, uluslararası standartlarla karşılaştırıldığında yeterli nitelikte değildir. Okul binaları genişlik, dış görünüm, ek eğitsel alanların varlığı gibi pek çok açıdan uygun nitelikte değildir. Okul bahçeleri genellikle beton zeminden oluşmakta, eğitsel düzenlemelere yer verilememektedir. Pek çok ilkokul ve lisede anasınıfına ayrılmış bir bahçe alanı yoktur. Sınıfların genişlikleri yetersiz, mevcutları fazladır. Öğrenme merkezlerinin etkili şekilde düzenlenmesi neredeyse hiçbir sınıfta gözlenmemiştir. Öğretmenlerin çoğu görev yaptıkları kurumun fiziksel özelliklerini yetersiz bulmaktadır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından niteliğinin iyileştirilmesi ve bu konudaki standartların geliştirilmesi gerektiği söylenebilir. Okul öncesi eğitimde nicel artışın yanında, etkili fiziksel düzenlemeler ile eğitimin niteliği de artırılmalıdır. Anahtar Sözcükler: Okul öncesi eğitim, okul mimarisi, okul binası, okul bahçesi, anasınıfı, öğrenme merkezleri, eğitsel materyaller