Türkiye için mutluluk ve memnuniyet haritalarının tasarımı

Mutluluk ve yaşam memnuniyeti kavramları, dünya genelinde felsefe kapsamında çok eskiden bu yana, çeşitli boyutlarıyla ele alınan bir konudur. Mutluluk kavramı, yıllar içinde bireylerin maddi veya manevi değerleriyle kendi içinde duyduğu öznel beğeniden, toplumun takdirini kazanacak değerlere sahip olmasına, bunların çeşitli oranlardaki bileşimine, sürdüğü yaşam biçiminden memnuniyete kadar çeşitli görünümleriyle ortaya konulmuştur. Oysa günümüzde mutluluğu ele alırken algılanan mutluluk, yani bireyin kendi içindeki, kendine özgü değerlendirmenin bir çıktısı olarak kendisini mutlu olarak hissedip hissetmemesi önem kazanmıştır. Yaşam memnuniyeti ise, kişinin sürdürdüğü hayatı bir bütün olarak olumlu bir şekilde değerlendirmesi anlamında kullanılmaktadır. Yaşam Memnuniyeti Araştırması ile Türkiye'deki bireylerin öznel mutluluk algılaması, sağlık, sosyal güvenlik, örgün eğitim, çalışma hayatı, gelir, kişisel güvenlik, adalet, ulaştırma hizmetleri, kişisel gelişim gibi temel yaşam alanlarındaki memnuniyetleri ölçülmekte ve bunların zaman içindeki değişimi takip edilmektedir.Günümüzde bilgi teknolojileri hızla gelişmekte ve yeni kullanım alanları ortaya çıkmaktadır. Geomatik Mühendisliği'nin çalışma alanlarından biri olan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yaşanan gelişmelerden etkilenen alanlardan biridir. Coğrafi bilgiyi toplayan, saklayan, yöneten ve sunan bütüncül bir bilgi sistemi olan CBS, günümüzde konumsal ve konumsal olmayan veri/bilgileri işleyen önemli bir işleve sahiptir. Bilgi teknolojilerinin günümüzde yeryüzünde yaşayan çoğu insan tarafından aktif bir şekilde kullanılması CBS'yi de etkilemektedir. CBS ile farklı alanlardaki istatistiki bilgiler konumsal olarak görselleştirilmekte ve bu sayede veriler kullanıcılar için daha anlamlı hale gelmektedir. Türkiye ile ilgili yapılan tez çalışmasının amacı, genel harita tasarımı ile mutluluk ve memnuniyet haritalarının, kullanıcı tarafından en basit şekilde algılanması ve yorumlanması için, nasıl tasarlanması gerektiğinin tartışılması ve öneride bulunulmasıdır. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde genel harita bilgisi ( the basic knowledge of maps)ve haritada bulunması gereken kriterler ve bu kriterlerinin hangi amaçla harita üzerinde bulunup bulunmaması gerektiği tartışılmış, coğrafi bilgi sistemleri, istatistiksel tabanlı harita sunumları, yaşam kalitesi, mutluluk ve yaşam kalitesini etkileyen faktörler hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde genelleştime, işaretleştirme ve üretim sürecini içeren genel harita tasarımı bilgisi açıklanarak, kartoğrafik açıdan mutluluk/memnuniyet haritaların tasarımında veri/bilgi sınıflandırması ve işaretleştirilmesi anlatılmıştır. Üretilen haritalar için Türkiye ile ilgili istatistiki bilgiler kullanılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde Yaşam Kalitesi , Mutluluk ve Yaşam Kalitesini Etkileyen Faktörlere Değinilmiş ve TUİK in Yaşam Memnuniyeti Araştırmasının Tarihçesi Hakkında bilgiler verilmiştir. Tezin dördüncü Bölümünde Türkiye İstatistik Kurumundan(TUİK) temin edilen 2003-2014 yılı ve 2003-2015 yıllarına ait verilerde düzenleme yapılarak zaman serileri oluşturulmuştur. Bu bölümde Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2003-2015 yıllarında yapmış olduğu "Yaşam Memnuniyeti" anketi verilerinden faydalanılarak bireylerin mutluluk ve yaşam memnuniyetleri araştırılmıştır.Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nın amacı, Türkiye'deki bireylerin genel mutluluk düzeyine ilişkin algısını, temel yaşam alanlarındaki genel memnuniyetini ve kamu hizmetlerinden memnuniyetini ölçmek ve bunların zaman içindeki değişimini takip amacıyla 2003 yılından itibaren her yıl düzenli olarak gerçekleştirilmektedir. Araştırma sonuçları Türkiye, kent ve kır ayrımında verilmektedir. Anket kapsamında, örneğe çıkan hanelerdeki 18 ve daha yukarı yaştaki kişiler ile görüşme yapılmaktadır. 2015 yılında 9397 kişi ile görüşülmüştür. Yaşam memnuniyeti araştırma sonuçlarına göre, 2004–2014 döneminde, Belediye Hizmetlerinden Memnuniyet başlığı altında Şebeke suyu hizmeti ,Çöp ve çevresel atık toplama hizmeti, Kanalizasyon hizmeti, Toplu taşıma hizmeti, Yeşil alanların miktarı, Yol/kaldırım yapımı hizmetleri için ve 2003-2014 döneminde Arkadaş ilişkilerinden memnuniyete ait İnfografikler TÜİK ten alınan çok memnun ve memnun verileri memnun olarak memnun değil ve hiç memnun değil verileri de memnun değil olarak yeniden düzenlenerek zaman serileri hazırlanmıştır. Beşinci bölümünde Türkiye ile ilgili istatistiki bilgiler ile, İstatistiksel tabanlı harita sunumlarından renk tonlu haritalar (choropleth map) kullanılarak belediye ve kamu hizmetleri için memnuniyet haritaları ve Türkiye için mutluluk haritası üretilmiştir.Tez kapsamında Türkiye İstatistik Kurumu sitesinde yer alan il düzeyinde yaşam memnuniyeti istatistik verileri kullanılmıştır. İlki 2003 yılında hane halkı bütçe anketi'nde ek bir modül olarak uygulanan 2004 yılından itibaren düzenli olarak gerçekleştirilmekte olan yaşam memnuniyeti araştırması, 2013 yılında ilk defa il düzeyinde yapılmıştır. Araştırma kapsamında, Türkiye genelinde 125 720 haneye gidilerek, 18 ve daha yukarı yaştaki 196 203 birey ile yüz yüze görüşme yapılarak genel kamu hizmetleri altında yer alan belediye hizmetleri sonuçları, il sınırları içindeki bütün belediyelerin hizmetlerini kapsamıştır. Sonuç ve öneriler bölümünde ise, CBS yazılımları yardımları ile oluşturulan kartografik haritalar ile kullanıcılara konu ile ilgili kolay yorumlama yapmak ve bunun yanında çözüme hızlı ve sağlıklı bir şekilde ulaşmaları sağlanarak alana ilişkin noktasal işaretlerin sadece ilgili alanın ağırlık merkezine yerleştirilmesi, işaretlerin ölçeklendirilmesi, işaretlerin birbirini örtmesi gibi haritaların anlaşılırlığını önemli derecede etkileyen tasarım problemlerinin çözümüne yönelik yazılımlar için yazılımın kullanıcıya elle müdahale etme olanağı sağlaması yardımcı araçların geliştirilmesi önerilmiştir