Türkiye ve Kırgızistan'dan elde edilen entomopatojen nematodların fasulye tohum böceği [Acanthoscelıdes obtectus (SAY) (Coleoptera: Bruchidae)]ne karşı etkinliklerinin araştırılması

Zararlılara karşı insektisitlerin yaygın olarak kullanılması, canlılar arasında var olan doğal dengenin bozulmasına, zamanla zararlı organizmaların dayanıklılık kazanmasına ve ürünlerde kalıntılara neden olmaktadır. Son yıllarda kimyasal mücadeleye alternatif olabilecek yeni yöntemler üzerinde durulmakta ve entegre mücadele çalışmaları içinde, biyolojik mücadele önemli bir yer tutmakta olup entomopatojen nematodlar (EPN) giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında Türkiye ve Kırgızistan'a ait EPN izolatlarından Heterorhabditis bacteriophora türüne ait iki izolat (11KG ve TOK20) ve Steinernema feltiae türüne ait iki izolatın (3KG ve Tokat-Emir), fasulye bitkisinin önemli bir depo zararlısı olan Fasulye tohum böceği (Acanthoscelides obtectus Say. Coleoptera: Bruchidae)'ne karşı etkinliği ortaya konmuştur. Tek doz denemeleri 25±1ºC'de laboratuar koşullarında, 5 tekerrürlü olarak iki deneme yürütülmüş olup denemeler arasında farklılık olmamasından dolayı veriler birleştirilerek analiz edilmiştir. Tek doz denemeleri 50 infektif juvenil (IJ) böcek-1 konsantrasyonunda denenmiş ve günlük kontroller yapılarak böcek ölüm oranları (%) belirlenip istatiksel analize tabii tutulmuştur. Deneme sonucunda, en yüksek etkiyi Steinernema feltiae'nin her 2 izolatı (3KG ve Tokat-Emir) göstermiştir (%99,59±0,65). 3 farklı doz (25, 50 ve 100 IJ böcek-1) ve 3 farklı sıcaklıkta (10, 15 ve 20°C) yürütülen deneme sonucunda Acanthoscelides obtectus'a karşı en etkili izolatın 10°C'de 100 IJ dozunda Heterorhabditis bacteriophora TOK20 izolatı (%73,09), 15°C'de 100 IJ dozunda Steinernema feltiae 3KG izolatı (%100) ve 20°C'de 100 IJ dozunda S.feltiae 3KG izolatı (%100) olduğu tespit edilmiştir. Farklı sıcaklıklarda ve dozlarda laboratuvar etki denemeleri sonucu ile doz ölüm denemeleri yürütülmüştür. Doz-ölüm denemelerinde 5, 10, 50, 100, 250, 500 ve 1000 IJ böcek-1dozları fasulye tohum böceğinin erginlerine karşı uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda; Acanthoscelides obtectus'a karşı Steinernema feltiae 3KG izolatının 500 IJ böcek-1 konsantrasyonunda etkili olduğu ortaya konmuştur.