Türkiye'nin Afganistan politikasının Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri açısından önemi

Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) macerası yarım asrı aşmıştır. İlişkiler 1959 yılında ortaklık başvurusuyla başlamış, Türkiye 1987 yılında üyelik başvurusunda bulunmuş ve 2005 yılında üyelik müzakereleri başlamış olsa da bu süreç hâlâ olumu olarak sonuçlanmamıştır. Türkiye'nin üyelik statüsüne yükselememiş olmasında Kıbrıs sorunu başta olmak üzere birçok neden gösterilmiştir.Realist açıdan bakacak olursak, uluslararası ilişkiler dinamik ve değişken olmanın yanı sıra çıkar ilişkisidir. Uluslararası ilişkilerde uluslararası aktörler olan devletler ve uluslararası örgütler her zaman kendi çıkarlarını maksimize etmeye çalışırlar. Faydalarının maliyetten daha üstün olacağı ilişkilerde aktörler o ilişkiye mutlaka meşruluk payı kazandırma çabasındadır. Böylece uluslararası aktörlerin birbiriyle olan ilişkilerini farklı faktörler şekillendirebilir. Uluslararası ilişkilerin dinamik ortamında Türkiye-AB ilişkileri tartışılırken, 2001 yılı sonrası global güvenlik sorununun ön plana çıkmasıyla birlikte Afganistan gündemden düşmeyen ülke haline gelmiştir. Egemen devletler ve uluslararası örgütler Afganistan operasyonunda yer alırken Türkiye ve AB de bunlara dâhildi. Afganistan 2001 sonrasında AB ile Türkiye'yi daha da yakınlaştıran ve aynı platformda işbirliği yapmaya zorlayan yeni bir alan hâline geldi.Güvenlik analizi bakımından ise, çağımızda klasik güvenliğin savunduğu devletin güvenliğinden yeni güvenlik analizinin önemli konularından biri olan insan güvenliği (human security) daha çok ön plandadır. Bu çerçevede her ne kadar Türkiye'nin Afganistan politikası Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği yolunda katkı sağlayacak olsa da, Afganistan'ın güvenliği özellikle Afgan halkının güvenliği daha da önem arz etmektedir. Uluslararası ilişkiler disiplininde en önde gelen teorilerden realizm, aktör eylemlerinin çıkar odaklı olduğu ve fayda-maliyet analizi doğrultusunda birbirleriyle ilişki kurduklarını savunmaktadır. Disiplinin önde gelen diğer teorisi liberalizm ise uluslararası ilişkilerde sadece devletlerin değil belki diğer uluslararası kuruluşların da önemli olduğu yaklaşımına dayanmaktadır.