Türkiye'nin Akdeniz politikasının Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerine etkisi

Bu çalışma, Türkiye'nin Akdeniz politikasının Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerine etkisini analiz etmektedir. Ortadoğu ile küresel anlamda enerji tüketiminde ilk sırada bulunan AB ülkelerinin arasında geçiş güzergahı olan ve köprü oluşturan Doğu Akdeniz Bölgesi, yeni keşfedilen hidrokarbon rezervleri ile ilgi odağı durumuna gelmiştir. Doğu Akdeniz'in sahip olduğu stratejik önem nedeniyle bu bölge geleceğin enerji havzası olarak görülmektedir. Aynı zamanda bölgenin sahip olduğu enerji kaynaklarının AB'nin Rusya'ya olan bağımlılığını azaltabileceği öngörülebilir. Uluslararası enerji sektöründe önemli bir unsur durumuna gelen Doğu Akdeniz'in artan jeopolitik değeri bölgede münhasır hakların paylaşımı için ciddi diplomatik bir çaba gösterilmesini gerektirmektedir. Bölgedeki yeni enerji kaynakları bir yandan Türkiye'ye dış politikada yeni fırsatlar sunmuş ve uluslararası siyasal sistemdeki önemini arttırmıştır. Öte yandan AB'nin gelecekte artması öngörülen enerji ihtiyacını güvenceye alma isteği ve Rusya'ya olan enerji bağımlılığını azaltmaya yönelik olarak Doğu Akdeniz'de izlediği politikalar Türkiye-AB ilişkilerine doğrudan etki etmektedir. Bu çalışma, Doğu Akdeniz'deki gelişmeler göz önünde bulundurularak Türkiye-AB ilişkilerini Türkiye'nin enerji ihtiyacı, AB'nin enerji güvenliği ve Kıbrıs sorunu gibi değişkenler çerçevesinde değerlendirmekte dış politikada rasyonel seçim teorisine dayanarak bir fayda/maliyet analizi yapmaktadır. Bu analiz Akdeniz'de elde edilecek faydanın maliyetlerden fazla olması durumunda Türkiye'nin AB ile olan ilişkilerinde çatışma olasılığının fazla olduğunu, Akdeniz'deki risk ve tehditler nedeniyle ortaya çıkan maliyetlerin faydalardan fazla olması durumunda da Türkiye'nin AB ile olan ilişkilerinde uzlaşma olasılığının fazla olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Bu sonuç doğrultusunda Kıbrıs sorununun Türkiye-AB ilişkilerine doğrudan etki ettiği, Türkiye'nin Akdeniz politikasının bu yönde şekillendiği öne sürülebilir. Buna karşılık Türkiye'nin bölgedeki fırsatları değerlendirme kapasitesi, bölgesinde enerji kaynaklarının keşfi ve bölgenin enerji merkezi haline gelme potansiyeli, AB ile olan ilişkilerinde uzlaşma olasılığını artıracak temel faktörler olarak sıralanabilir.