Türkiye'nin jeopolitik konumunun önemi ve doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki etkisinin granger nedensellik analizi çerçevesinde değerlendirilmesi

Gelişmekte olan ülkelerin genel makroekonomik göstergeleri incelendiğinde, tasarruf seviyelerinin düşük kaldığı bilinen bir gerçektir. Bundan dolayı büyümenin ve özellikle istihdamın sağlanabilmesi için doğrudan yabancı yatırımlar bu ülkeler açısından önemli bir şart olarak görülmektedir. Özellikle sermaye birikimi, teknoloji transferi, ödemeler dengesi ve istihdama katkısı gibi birçok avantaj sağlaması bakımından doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) Türkiye'nin birçok ekonomik hedefleri gerçekleştirmesinde anahtar niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle DYY'ler birçok iktisadi araştırmaya konu olmakla beraber özellikle ekonomik belirleyicileri ile birlikte politik belirleyicileri de pek çok araştırmanın ilgi odağı durumundadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye açısından jeopolitik risk faktörünün hizmet ve sanayi alanına yapılan DYY ile toplam DYY arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Dario Caldara ve Matteo Iacoviello tarafından geliştirilen jeopolitik risk endeksi ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki Türkiye açısından 2005M01-2020M05 yıllarına ait aylık veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan Granger nedensellik testi sonucunda jeopolitik risk endeksi ile sanayi sektörüne ve toplam doğrudan yabancı yatırımlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ve çift yönlü nedensellik ilişkisinin olduğu, ancak hizmet sektörüne yapılan doğrudan yabancı yatırımlar yönünde bir nedensellik ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Jeopolitik konum sanayi sektörü ve doğrudan yabancı yatırımlar açısından önemli bir faktör olduğu sonucu elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Türkiye, Jeopolitik Risk Endeksi, Granger Nedensellik Analizi