Türkiye-Rusya ilişkilerinin enerji politikaları bağlamında incelenmesi (1991-2016)

Enerji kaynakları üretimin en önemli girdisi, insanoğlunun hayatını sürdürebilmesinin en temel ihtiyacı ve dünyadaki ekonomik sistemin adeta kanı mahiyetindedir. Ülkelerin kalkınmasında enerji en önemli unsur olmasının yanında, stratejik niteliği sebebiyle zengin enerji rezervlerine sahip devletler tarafından bu özellik, diplomaside diğer devletlere karşı baskı aracı olarak kullanılır. Aynı zamanda tarih boyunca dönemin teknolojisine göre kullanılan enerji kaynaklarını elde etmek ve bunları kaynak coğrafyasından tüketici ülkelere ulaştırmak için kullanılan güzergahları kontrol altında tutabilmek, dünya çapında hükmedebilmenin en önemli koşulu olmuştur. Jeopolitik kavramı 1916 yılında ilk kez dile getirilmiş olup, en yalın ifadesiyle coğrafi etkenler göz önüne alınarak devletler tarafından geliştirilen politika bilimi olarak tanımlanmıştır. Günümüze kadar ortaya atılan bir çok jeopolitik teoride, tüm dünyaya hakim olmak maksadıyla hangi coğrafi alanların denetim altında bulundurulması gerektiği ifade edilmiştir. Özellikle klasik jeopolitik teorilerde enerji kaynaklarının bulunduğu coğrafya ve o bölgelere giden rotaların bu teorilerin önemli gördüğü bölgelerin üzerinde yer alması oldukça dikkat çekicidir. Ayrıca çoğu jeopolitik teoride, zengin yeraltı enerji kaynakları rezervlerine sahip Avrasya kıtasının kontrol altında tutulmasına yönelik stratejik hedefin ne olması gerektiği belirlenmeye çalışılmıştır. Asya ve Avrupa kıtalarında toprakları bulunan Türkiye ve Rusya'nın hem coğrafi hem de kültürel düzlemde klasik birer Avrasya ülkeleri olarak ilişkileri her geçen gün gelişmiştir. Bu çalışmada, ekonomisi petrol ve doğal gaz satışlarından elde edilen gelirlere bağlı olan Rusya ile ekonomik büyümesine paralel enerji ihtiyacı açısından dünyanın en dinamik enerji ekonomileri arasında yer alan Türkiye arasındaki ilişkiler Avrasya jeopolitiği ve enerji politikaları çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır.