Türkiye'de siyasal reklamların dönüşümü: 1983-2018 dönemi genel seçimleri üzerine bir araştırma

Seçmenler, seçim süreçlerinde oy verme davranışlarını sergilerken mutlaka dolaylı olarak veya doğrudan kimi faktörlerden etkilenmektedirler. Siyasal tercihlerini şekillendiren bu faktörlerden biri ve en önemlilerinden birisi de hiç şüphesiz medyadır. Medyanın kişiler üzerindeki yansımalarını ortaya koyan birçok araştırma da kanıtlamıştır ki, bireylerin herhangi bir konuda veya durumda kanaat oluşturabilmeleri için, davranış ve tutumlarının şekillenmesi için ve aynı zamanda tercihlerinin belirlenmesinde medyanın etkisi yadsınamayacak bir nitelik taşımaktadır. Bu aşamada bireylerin siyasal tercihleri de etkilenen konular arasında yerini almaktadır. Seçmenin siyasal tercihlerinin belirlenmesinde medyanın etkisi var olmakla birlikte aynı zamanda daha da derinleştirilecek olunursa siyasal reklamlar ve kampanyaların da katkı boyutu bir hayli fazladır. Türkiye'de siyasal partiler genel ve yerel seçimlerde siyasal reklamları seçim dönemlerinde yoğun bir şekilde kullanarak seçmen davranışlarını değiştirmeye çalışmaktadırlar. Siyasi partilerin iktidar ya da muhalefet konumu siyasal reklamların içeriğini de etkilemekte, bu çerçevede negatif veya pozitif siyasal reklamlar partilerin konumlarına göre kullanılabilmektedir. Siyasal reklamlar genel olarak tarihsel bir süreç bağlamında analiz edildiğinde ülkenin o güne dair genel sorunlarını, siyasal partilerin bu sorunlara karşı çözüm önerilerini, siyasal partilerin o günün koşullarında kullandıkları stratejileri ortaya koyduğu gibi siyasal reklam uygulamalarının da kreatif yönünü de gösterebilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de siyasal partilerin genel seçimlerde siyasal reklamlarının uzun dönemli analizi yapılarak, süreç içerisinde siyasal reklamlarda ne tür değişimler yaşandığı ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'de 1983-2018 yılları arasında yapılan genel seçimlerde siyasal partilerin siyasal reklamları farklı boyutlarıyla analiz edilmiştir. Bu çalışma kapsamında içerik analizi yöntemi uygulanarak, 1983-2018 yılları arasında yapılan 11 genel seçimde siyasal partilerin siyasal reklamları elde edilen bulgular çerçevesinde yorumlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, siyasal partiler 1983-1999 arasında gerçekleşen beş genel seçimde negatif siyasal reklamlara daha fazla yer verirken, 2002 genel seçimlerinden sonra pozitif siyasal reklamlar daha fazla kullanılmıştır. Negatif siyasal reklamları partiler genellikle imalı karşılaştırma bağlamında kullanmışlardır. Siyasal reklamlarda duygusal çekicilik daha fazla tercih edilerek seçmenlerin duygu dünyasına hitap edilmeye çalışılmıştır. İncelenen süreç içerisinde siyasal partilerin siyasal reklamlarda kullandıkları konular arasında ekonomi, kalkınma ve terörle mücadele ilk üç sırayı almaktadır. Anahtar Kelimeler: Siyaset, Siyasal Kampanya, Reklam, Seçmen, Siyasal Parti, Dönüşüm, Değişim, Genel Seçimler, Siyasal Davranış, Türkiye'deki Genel Seçimler.