Türkiye'de Üçüz Açıklar Hipotezi: 2006-2018

1980'li yılların başından itibaren Amerika Birleşik Devletleri (ABD) başta olmak üzere gelişmiş ve gelişmişte olan ülkelerde bütçe açıklarının büyük oranda artması ve bunu artan cari işlemler açığının takip etmesi; bütçe açığı ve cari işlemler açığı arasında bir ilişkinin var olup olmadığı sorusunu gündeme getirmiştir. Bütçe açığı ve cari işlemler açığı arasında bir ilişkinin varlığını ileri süren "İkiz Açıklar Hipotezi" bu dönemde ortaya çıkmıştır. Son zamanlarda ise ikiz açıklar hipotezinden hareketle bütçe açığı ve cari açığın ortaya çıkmasını özel tasarruf-yatırım açıklarına bağlayan "Üçüz Açık Hipotezi" üzerinde durulmaktadır. Bir ülkede bütçe açığı ve cari işlemler açığının bir arada yaşanmasına özel tasarruf-yatırım açığı da eşlik ediyorsa söz konusu olan ülkede üçüz açık durumu yaşanmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle bütçe dengesi ve açığı, cari işlemler dengesi ve açığı, özel tasarruf-yatırım dengesi ve açığı teorik olarak ele alınmış, 2006:Q1-2018:Q1 dönemleri arası Türkiye'de üçüz açıkların tarihsel gelişimi incelenmiş ve o dönemdeki ekonomik büyüme üzerinde durulmuştur. Son bölümde Türkiye'de üçüz açık hipotezinin geçerliliği ARDL (Augmented Redistributed Lag) yöntemi ile ekonometrik olarak analiz edilmiştir. Analizde uzun dönemde tasarruf açığı ile cari açık arasında pozitif ilişki tespit edilmiş olup, tasarruf açığının azaltılmasına yönelik politikalar cari açığı da azaltabilecektir. Yapılan analizin sonuçlarına göre, ilgili dönem için Türkiye'de hem kısa hem de uzun dönem için üçüz açık hipotezi doğrulanamamıştır. Anahtar Kelimeler: Bütçe Açığı, Cari İşlemler Açığı, Özel Tasarruf-Yatırım Açığı, Üçüz Açık Hipotezi, ARDL