Türkiye'de yapılmış transaksiyonel mesafe çalışmaları üzerine tarama çalışması

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de transaksiyonel uzaklık kuramı çerçevesinde yapılmış lisansüstü tezler ve bilimsel makaleleri sistematik derleme modeliyle analiz etmek ve bu alandaki eğilimleri yapısal yönleriyle ortaya koymaktır. Araştırmada, Türkiye'de transaksiyonel uzaklık konusunu ele alan 20 lisansüstü tez ve 41 bilimsel makale analiz edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen tezler Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden, makaleler ise Web of Science, Scopus, Google Scholar, ERIC, Dergipark ve ULAKBİM gibi bilimsel veri tabanlarından taramalar yapılarak seçilmiştir. Çalışmalar yayın türü, yılı, yazım dili, kurum, danışman/yazar unvanı, araştırma yöntemi, veri toplama araç ve teknikleri, veri analiz teknikleri, anahtar kelimeler, örneklem düzeyi ve türü, makale yazar sayısı, araştırma konularındaki temalar, transaksiyonel mesafeyi etkileyen/etkilenen değişkenler, transaksiyonel mesafe ile arasında ilişki aranmış değişkenler, transaksiyonel mesafeyi azaltma önerileri ve araştırmaların sonuçları bağlamında incelenmiştir. Elde edilen veriler frekans ve yüzde dağılımlarıyla tablolar ve grafikler şeklinde sunulmuş, bulgular betimsel analiz yöntemiyle yorumlanmıştır. Tez bulgularına göre, çalışmaların büyük kısmı 2019–2023 yılları arasında yoğunlaşmaktadır. Tezlerin çoğunluğu nicel yöntemlerle gerçekleştirilmiş, veri toplama aracı olarak en yaygın şekilde ölçekler kullanılmıştır. Araştırmaların örneklem grubunu genellikle üniversite öğrencileri oluşturmuş ve örneklem büyüklükleri çoğunlukla 301–1000 kişi aralığında toplanmıştır. Transaksiyonel uzaklık en çok "demografik değişkenler", "yapı", "diyalog" ve "öğrenen özerkliği" bağlamında ele alınmış, bu değişkenlerin öğrenci başarısı, memnuniyeti ve motivasyonu gibi çıktılar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Tezlerde, transaksiyonel mesafeyi azaltmaya yönelik olarak etkileşim artırıcı öğretim tasarımı, esnek yapı, güçlü iletişim ve öz düzenlemeye dayalı öğrenme yaklaşımları önerilmiştir. Makalelere ilişkin bulgularda yayınların çoğunluğu son beş yıl içinde yayımlanmış, yazım dili olarak en çok ingilizcee olarak kaleme alınmıştır. Yazarlar en çok Bartın ve Sakarya üniversitelerinde görev yapmaktadır. Araştırma yöntemleri incelendiğinde, makalelerde nitel araştırmaların daha fazla tercih edildiği, parametrik analizlerin yanı sıra içerik ve betimsel analiz gibi nitel tekniklerin de yoğun kullanıldığı görülmektedir. Makalelerdeki örneklemlerin büyük kısmını üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Ttransaksiyonel mesafenin etkilediği faktörler arasında öğrenci motivasyonu, sosyal etkileşim, bilişsel farkındalık ve öğrenme çıktılarına yer verilmiştir. Öneriler arasında, teknolojik araçların pedagojik amaçlarla kullanımı, sosyal öğrenme ortamlarının oluşturulması, bireysel farklara duyarlı öğretim tasarımları yer almaktadır. Bu bağlamda yürütülen bu araştırma, Türkiye'de transaksiyonel uzaklık kuramı bağlamında yapılan çalışmaların bütüncül bir bakışla değerlendirilmesini sağlamaktadır. Son olarak bu alanda çalışma yapacak olan araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.