Türkiye'de yenilenebilir enerji stratejisi ve Federal Almanya stratejisinin analizi

Özellikle sanayi devriminden itibaren, birçok ülkenin esas enerji kaynağı, fosil yakıtlardan oluşmuştur. Fosil yakıtların, dünyanın her bölgesinde bulunmaması, dünya tarihine göre oldukça kısa bir sürede küresel iklim üzerinde ve insan sağlığı üzerinde meydana getirdiği etkileri, devletlerin üretim, güç ve refahı sağlayabilmek için enerji kaynaklarına bağımlı olmaları, devletlerin önemli kaygıları duyduğu konulardan biri olmuştur. Dünya tarihinde enerji kaynaklarına ve güce hakim olmak için devletlerin uzun süren savaşlara girmiştir. Halen daha da devletler arasındaki en büyük sorunların enerji ve güç savaşları olduğu görülmektedir. İkinci dünya savaşında kullanılan geliştirilen nükleer enerji, savaştan sonra elektrik üretiminde kullanılan ve temiz bir enerji olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu teknolojinin oluşturduğu radyoaktif atık sorunu ve hem Çernobil'de hem de Fukuşima'da meydana gelen kazalar, yıldızı parlayan nükleer enerjinin de temiz olmadığı algısının yerleşmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler ve uluslararası kaygılar, alternatif arayışların artmasına yol açmıştır. Aslında dünyanın varlığından beri insanlığın ilk kullandığı enerji kaynakları olan güneş, rüzgar ve biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynakları, zaman içinde kontrol altına alınabilir ve sürekliliği sağlanabilir bir şekilde işletilebilir hale gelmiştir. Teknolojinin de gelişmesi ve bu süreçlere entegre edilmesi ile birlikte, yenilenebilir enerji hem fosil kaynakların yerine geçebilecek hem de temiz bir enerji kaynağı olarak devletlerin ilgi alanına girmiş ve bu konuda politikaların geliştirilmesi gündeme gelmiştir. Bu politikalar, enerjinin birçok sektörle ilgisi nedeniyle karmaşık hukuki düzenlemelerin yapılmasını ve büyük bütçelerin ayrılmasını gerektirmiştir. Her ülke kendi kapasitesine göre şekillendirdiği politikaları çerçevesinde, enerji alanında destekler getirmiştir. Bunlar kimi zaman enerji ve çoğunlukla elektrik üretim işletmelerini, kimi zaman akıllı teknolojileri, kimi zaman bireyleri, konutları veya tarım sektörünü hedeflemiştir. Türkiye'de de 2000'li yılların başından itibaren küresel eğilimlere benzer şekilde yenilenebilir enerji alanında önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Bu gelişmelerin başında 2005 yılında yürürlüğe giren 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun gelmektedir. Bu kanunun uygulanması sürecinde birçok ilgili kanunda da değişikliklikler gerçekleştirilmiş, kalkınma planlarında çeşitli hedefler koyulmuş, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji eylem planları getirilmiştir. Bu planlarla yenilenebilir enerji, artık ekonominin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Yenilenebilir enerji konusunda hiç şüphesiz, en önemli küresel aktörlerin başında Almanya gelmektedir. İkinci dünya savaşında da büyük sorun olan enerji kaynakları konusu, savaş sonrasında nükleer teknolojiden faydalanarak kalkınmaya evrilmiştir. Ancak nükleer teknolojinin yaratıcısı olan Almanya, 2000 yılında çıkardığı Yenilenebilir Enerji Kanunu (EEG) ile büyük bir dönüşüm başlatarak zaman içinde nükleer enerjiden tamamen çıkıldığı bir sürece girmiştir. Yeşiller Partisi'nin de büyük etkisi olan bu süreçte Almanya, Enerji Dönüşümü'nü (Energiewende) başlatmıştır. Sürdürülebilir kalkınma, çevre koruma, teknoloji geliştirme ve ihraç etme üzerine kurulu bu dönüşümde, Almanya, birçok sorunun çözümü için bir yandan politikalar geliştirirken diğer yandan halkı ikna etmeye çalışmaktadır. Bu süreçte, füzyon enerjisi gibi gelecekte temiz enerji kavramını temelden değiştirebilecek yeni nesil nükleer enerji teknolojilerindeki çalışmaları, ulusal düzeyde Wendelstein 7 X ve küresel düzeyde ITER gibi projelerle uygulamakta ve takip etmektedir. Bu teknolojiler, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri, Çin gibi büyük devletler tarafından da yoğun çalışmalarla desteklenmektedir. Bu teknolojilerin uygulamaya geçmesi halinde sınırsız ve temiz enerjiye ulaşılabilecek, bu durum ise yenilenebilir enerjide önemli bir paradigma gelişmesine neden olacaktır. Konunun güncelliği ve gelişmelerin devam etmesi nedeniyle bu çalışmada, yenilenebilir enerji alanındaki Türkiye'nin stratejisi ve Federal Almanya'nın stratejisi incelenmiş, Türkiye'de yenilenebilir enerji alanındaki gelişmelere halkın ilgisini görmek üzere anket çalışması yapılmıştır.