Türklerde defin usulleri (X. yüzyıla kadar) Malatya ve çevresindeki defin merasimleri (Battalgazi-Arapgir)

Türklerde X. Yüzyıla kadar "Ölüm ve Öteki Dünya" ile ilgili düşüncesi, defin ritüelleri, Anadolu'da Ölüme yaklaşım ve bununla ilgili adetler, Malatya ve çevresinde dünden bugüne ölüm anlayışının yansıması, Battalgazi ve Arapgir ilçelerinde Ölüme dair inançlar ve mezarlar, türbeler detaylarıyla çalışmamızda kaynaklar ışığında dile getirilmeye çalışılmıştır. Bu yansıtılma biçimleri, tarafımızdan cenaze merasimi, Mitolojik-Ünik ve diğer konular, Anadolu ve Malatya ve çevresindeki inançlar, tarihi mezarlar ve eserler ışığında "Türklerde Defin Usulleri (X. yüzyıla kadar) Malatya ve Çevresinde Defin Merasimleri (Battalgazi-Arapgir)" adlı çalışmamız, genel olarak bu yansıtılma biçimlerinin kökenleri, nedenleri ve öte dünya inançları ile olan bağlantılarının saptanması ile ilgilidir. Konu ile ilgili olarak, prototürklerden X. yüzyıla kadar Hunlarda, Kırgızlar, Gagauzlar, Göktürkler' de inançları doğrultusunda ölüm ve öteki dünyaya bakışları, defin çeşitleri ilk bölümde ele alınmıştır. İkinci ölümde; ölüm ve öteki dünya inancının Anadolu'da yansıması, üçüncü bölümde ise Malatya ve çevresinde ve Malatya'nın Battalgazi ve Arapgir ilçelerinde eski Türklerden günümüze ölüm adetlerinin yansıması kaynaklar ışığında ifade edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, mezarların üzerinde betimlenmiş çeşitli sahneler alagorik olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu analizler yapılırken, Türklerin tarih sahnesine çıkmasından itibaren X. Yüzyıla kadar Türkistan coğrafyası, Mezopotamya, Anadolu, Malatya, Battalgazi, Arapgir'de insanların dini inanışları, sosyo-kültürel yaşamları ve mitleri, inanç dünyaları dikkate alınmıştır. Ortaya çıkan sonuç, Türklerin ilk ataları olarak bilinen Hunlardan günümüze Anadolu'da yaşamış toplumların, ortak bir şekilde ölümün bir son olmadığı ve ölümden sonra da insan ruhunun başka bir mekanda yaşamını devam ettirdiğine dair inancı son derece güçlü bir biçimde benimsemiş olduklarıdır. Bu ortak inançtaki en önemli olgulardan biri de, öte dünyada, ölenlerin sevdiklerine kavuşması ya da sevdikleri ile beraber olmasıdır. Mutlu ve sonsuz bir öte dünya yaşamına kavuşabilmek ise, kişilerin bireysel özellikleri ve çabaları ile ilgili olduğu düşünülmektedir. Ölen erkekler genel olarak kahramanlıkları, bilgelikleri ve soylulukları ile yüceltilmiştir. Kadınların ise, anaçlıkları, iyi eş olmaları, soylulukları ve iffetleri ile yüceltildiği görülebilmektedir. Ölü bireylerin bu kişilik özellikleri, mezarları üzerine çeşitli biçimlerde yansıtılmıştır. Amaç, onların bu özellikleri ile mutlu bir öte dünyaya yolcu edilmesi ve onların bu dünyada unutulmaması, iyi özellikleriyle yaşatılmasıdır. Anahtar Kelimeler: Türkler, Defin, Ölüm, Malatya, Arapgir, Battalgazi