Ceremonies
55 theses under this subject heading
Hatay/Kırıkhan yörüklerinde halk bilimi unsurları
Konargöçerlik, temeli hayvancılığa dayanan Türklerle özdeşleşen Anadolu'yu vatan haline getirdikten sonra da uzun yıllar sürdürülen bir yaşam biçimidir. Tarihi süreç içerisinde bu yaşam biçimi merkezinde kendine özgü bir kültür oluşmuştur. Hatay, Antep, Maraş, Kayseri ve Adana bölgeleri tarih boyunca konargöçer yaşam biçiminin sürdürüldüğü daha çok kışlak olarak kullanılan ardından yerleşik hayata geçilen bir coğrafya olmuştur. Söz konusu yaşam biçimi günümüzde, geçmişteki kadar canlılığını korumamakla birlikte, bölgede yaşamaya devam etmektedir. Bu çalışma Hatay bölgesinde konargöçerliği geçmişte yaşamış ve halen yaşamaya devam eden Yörük ve Türkmenleri konu edinmektedir. Bu çalışmada binlerce yıllık, göçebe Türk kültürünün son temsilcisi olan Yörüklerin yaşam biçimini, kültürel hayatımıza katkılarını, binlerce yıllık Türk tarihindeki oynadıkları rolleri ele alınmıştır. Türk toplumunun içerisindeki bazı gruplar yerleşik hayata geçip, şehirler kurup, tarım yaparak yaşamış olsalar da Türklerle ve Türk kültürü ile özdeşleşen yaşam biçimi konargöçerlik olmuştur. Yine çalışmamızda Yörüklerin nereden geldiği ve Yörük- Türkmen kavramlarının açıklanması ve Yörük soy ağacından bahsedilmiştir. Kırıkhan Yörüklerinde geçiş dönemleri olan doğum, evlilik ve ölüm konuları ile birlikte işlevlerinden ve uygulamalarından dinî-millî bayramlar ve törenlerin nasıl yapıldığı ve mevsimlik uygulamaların nasıl olduğundan bahsedilmiştir. Yörüklerde hayvancılık hakkında bilgi verilmiş Yörüklerde deve ve deve ile ilgili terimler, devenin ekonomik katkılarından; koyun ve koyun ile ilgili ekonomik faaliyetler ve koyun ile ilgili terimlerden keçi, keçi adları ve hayvanlardan yapılan süt ve et ürünleri ile alakalı bilgiler verilmiştir. Hayvan hastalıkları ve tedavi yöntemlerinden bahsedilmiştir. Sosyokültürel yapı çerçevesinde, Yörüklerde kültürel yapı, yardımlaşma dayanışma, eğitim öğretim, teknolojik araçlar, göçebelik ve göç ve yaşam tarzları hakkındaki konulardan ve yaşam tarzları ile kıl çadırın yapılışı ile ilgili çalışmalara yer verilmiştir. Halk kültürü ve buna bağlı meslekler ile birlikte halk hekimliği ve halk hekimliğine bağlı olarak kullanılan şifalı bitkiler ve uygulamaları hakkında bilgi verilmiştir. Yörüklerde lakaplar ve kullandıkları öz Türkçe sözcükler ve anlamlarından bahsedilmiştir. Yörüklerde çocuk oyunları, köy seyirlik oyunları ve giyim kuşam bahsedilmiştir. Yörüklerde anonim ve ferdi halk anlatımlarından bunların içerisinde yer alan atasözü, deyim, ağıt, masal, hikâye, şiir, fıkra anlatıları hakkında bilgi verilerek örnekler verilmiştir. Bu çalışmayla Kırıkhan bölgesindeki konargöçer halk kültürünü tespit etmek, tarihi süreç içinde söz konusu kültürde yaşanan değişim ve dönüşümü ortaya koymak, konargöçerlerin oluşturdukları ve konargöçerliği konu edinen halk bilimi ürünlerini kayıt altına almak, benzer çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Cem törenleri ile tiyatro sanatının yapısal özelliklerinin karşılaştırılması ve yeni bir yaklaşım önerisi
Bu çalışmada Alevi ibadeti olan Cem törenlerinin tiyatral özellikleri araştırıldı. Bunun için ilk bölümde Alevi toplumunun oluşumu, tarihi ve yapısı ele alındı. Ardından Cem törenlerinin kaynakları, düzenleniş amaçları, konuları, tarihsel gelişimi, felsefi temeli, dinsel anlamı, kültürel yansımaları, sosyal-hukuksal-eğitsel işlevleri araştırıldı. Bununla birlikte törenlerin içerdiği öğelerin Alevi–Bektaşi belleğindeki soyut ve somut anlamları da açıklandı. Bu sayede, çok eski çağalara uzanan bir inanç ve kültür birikiminin çözümlenmesine katkı sağlanmaya çalışıldı. İkinci bölümde ise dramatik sanatların kaynağı olan dinsel ritüeller ile Cem törenleri arasındaki benzerlikler ortaya kondu. Sonrasında, Cem törenlerinin dramatik özellikleri detaylı ve somut bir biçimde tiyatral açıdan incelendi. Bu sayede dini bir ibadet biçimi olan Cem törenlerinin eylem, metin, seyirci, mekân, oyuncu, yönetmen, kişileştirme, dans, müzik, kostüm, aksesuar gibi ögelerle yapısal özellikleri tiyatral bir yaklaşım ile değerlendirildi. Tiyatromuzun Cem törenlerinden yararlanabilmesi için törenlerin yapısal özellikleri incelendi ve tiyatral bir dille tanımlanmaya çalışıldı. Bu tanımlama sonrasında, tiyatromuzun Cem törenlerinin yapısal özelliklerinden faydalanarak, özgünleşmesi yolunda öneriler sunuldu. Cem törenlerinin sosyolojik bir bütünlük içinde incelenebilmesi için nitel araştırma yöntemi kullanıldı. Geniş ve kapsamlı bir kaynak taraması, incelemesi ve karşılaştırmalar sonrası hazırlanan çalışma konu üzerine Türk tiyatrosu araştırmaları alanına önemli katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Alevilik, Cem törenleri, Ritüeller, Sahne sanatları, Tiyatro.
Amasya yöresi geçiş dönemi, takvim ve bereket ritüelleri
Bu araştırmada, Amasya yöresindeki geçiş, takvim ve bereket ritüellerinin süreç ve anlam yapısı incelenmiştir. Çalışma, öncelikle toplumsal ve bireysel yaşamın her aşamasında önemli işlevlere sahip geçiş, takvim ve bereket ritüellerini, Amasya merkez ve altı ilçesini kapsayacak şekilde, sahadan derleme yöntemleriyle tespit etmeyi, ikinci aşama olarak verileri, ritüellerin ardışık zincirleme akışını takip ederek yapısal bir bütünlük oluşturmayı amaçlayan ritüel süreç yöntemiyle tasnif edip aktarmayı; son olarak da ritüellerin yapısını oluşturan kurucu unsurlarını ayrıştırmak suretiyle inceleyen "elemental analiz" yöntemiyle; ritüellerin, sembolik dilini, kodlarını ve derin anlam yapısını çözümlemeyi amaçlamıştır. Çalışma, beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'ün ilk basamağında ritüel kavramı ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda ritüel tanımlarına, ritüelin temel özelliklerine, ritüel ile ilişkili kavramlara, tasnif çalışmalarına yer verilmiştir. Bu bölümün ikinci basamağında, batı merkezli ritüel kuram ve teorik yaklaşımlar ele alınmış, aynı zamanda ritüel çalışmaları tarihi özetlenmiştir. "Ritüelin Yapısı ve Yapıyı Oluşturan Unsurlar" başlığını taşıyan Birinci Bölüm'ün üçüncü basamağında inceleme yöntemimiz olan elemental analiz yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci Bölüm'ün son basamağında, çalışmanın örneklem sahası olan Amasya yöresi, tarihî ve coğrafî açılardan tanıtılmıştır. Çalışmanın İkinci Bölümü'nde; doğum, evlenme ve ölüm ritüellerinden oluşan geçiş dönemi uygulamaları ele alınmıştır. Ardışık bir dizilimle verilen ritüellerin aşamaları geçişlerin evrelerine göre yapılandırılmıştır. Buna göre, pre-liminal, liminal ve post-liminal şeklinde bir süreç izleği takip edilmiştir. Üçüncü Bölümde takvim ritüellerine yer verilmiştir. Takvim ritüelleri mevsimsel döngüye dayalı ve anma esasına dayanan ritüeller olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmış, her bir kategoriye ait ritüel türleri alt başlıklar hâlinde incelenmiştir. Bu kategoride yer alan ritüeller de belirli bir süreç izleği takip edilmek suretiyle evrelere ayrılarak verilmiştir. Dördüncü Bölümü bereket ritüelleri oluşturmuştur. Bereket ritüelleri; birincisi tarımsal, ikincisi hayvansal bereket ritüelleri olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Tarımsal bereket ritüeli olarak Yağmur Yağdırma ritüelleri; hayvansal berekete dayalı olarak da Koç Katımı, Saya Gezme ritüelleri ele alınmıştır. "Ritüellerin Yapısal Unsurları" adını taşıyan Beşinci Bölümü'nde zaman, mekân, ritüel kişileri ve rolleri, ritüel nesneleri gibi ritüel unsurları birer gösterge olarak ele alınarak ritüelin işleyişine ve genel olarak anlamın oluşumuna yaptıkları katkılar merkeze alınarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak birinci adımda ritüellerin bir süreç izleğine, bir sisteme sahip olduğu ortaya konulmuştur. İkinci adımda ise ritüellerin çoklu anlam ve yoğunlaştırılmış mesajları incelediğimiz kurucu unsurları üzerinden aktardıkları görülmüştür.
Eski Türklerde sosyal hayata dair uygulamalar ve gelenekler (İslami devirlere kadar)
Bu tez çalışmasında, Türk topluluklarının henüz İslamla tanışmadığı dönemlerde sosyal hayatlarında ne gibi gelenek ve ritüellere sahip olduğunu araştırmak ve bunların Türk sosyal yaşamındaki yerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde dönemin mevcut sözlü ve yazılı yerli kaynakları, duvar resimleri ve heykeller üzerine yapılmış çalışmalar ve yabancı kaynakların çevirilerinden faydalanılmıştır. Çalışmada içerik analizi yöntemi ile kaynaklardan hareketle tespit edilen bilgiler tutarlılık bakımından incelenerek bir araya getirilmiş ve farklı başlıklar altında değerlendirilerek içerik meydana getirilmiştir. İlk olarak birincil kaynakların kullanımı tercih edilmiş olup farklı bakış açısı ve değerlendirmelerin tespiti için de ikincil kaynaklar kullanılmıştır. Çalışmanın neticesinde tüm Türk topluluklarında ortak gelenek ve ritüeller olduğu gibi coğrafya değişiminden kaynaklı ya da başka kültürlerle etkileşim neticesinde meydana gelmiş farklı uygulamaların da varlığı dikkat çekmektedir. Çok eski devirler itibariyle varlığı tarihi kaynaklarca tespit edilmiş geleneklerin büyük kısmının günümüzde de kimi Türk toplulukları arasında yaşaması, Türk toplulukları için geleneğin oldukça kuvvetli olduğunun bir göstergesidir. Aynı zamanda eski Türklerin sosyal hayatının bir parçası olan gelenek ve uygulamaların büyük kısmının Türk hakanları tarafından da tatbik edilmesi, bu geleneklere hem halkın hem de yönetim kesiminin oldukça bağlı olduğunun göstergesidir.
Akdağmadeni ve çevresi halk kültürü
Bu çalışmada, Akdağmadeni ilçesinin köylerinde yaşatılan folklor unsurlarının araştırılması, günümüzle eski arasındaki farklılıkları belirlenmesi ve değerlendirilmesi üzerinde durulmuştur. Bu tez, giriş kısmıyla birlikte altı bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında ilçeyle ilgili genel bilgiler ve köylerin listesi verilmiştir. Birinci bölümde geçiş dönemi inançları verilmiştir. İkinci bölümde bayram, tören ve kutlamaları, üçüncü bölümde halk mutfağı, dördüncü bölümde oyun ve eğlence, beşinci bölümde anonim halk edebiyatı ürünleri, altıncı bölümde de bölgedeki lakaplar ele alınmıştır. Bu çalışmadaki amaç, Akdağmadeni köylerinde kaybolan halk kültürünü, inanışlarını, kayıt altında tutmak ve bu vesileyle gelecek kuşaklara elde edilen verileri aktarmaktır. Altı bölümlük bu çalışma yapılırken her bölümde, sözlü ve yazılı kaynaklardan edinilen teknik bilgilere uyularak kaynaklar verilmiştir. Daha sonra belli bir düzen içerisinde ana ve alt başlıklar haline getirilen konulara, derlenen bilgiler eklenmiştir. Son değişimler ve değerlendirmeler yapılıp bir disiplin haline getirilmiştir.
Kahramanmaraş ili Göksun ilçesi halk kültürü araştırması
Bu çalışmada Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesindeki geçiş dönemleri olan doğum, evlenme, ölüm âdetleri ve buna bağlı inanışlar, bayram, tören ve kutlamalar, halk inanışları, halk mutfağı, halk bilgisi, anonim halk edebiyatı ürünleri ve âşık edebiyatı ürünleri üzerinde durulmuşturBirinci bölümde, araştırma alanı ile ilgili bilgiler verilmiştir. Göksun yöresini araştırmadaki amaç, araştırma alanının kapsam ve sınırları, tarihi, nüfusu, sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili bilgiler verilmiştir.Göksun halk kültürü ile ilgili olan ikinci bölümde ele alınan konularda, yazılı kaynaklardan elde edilen bilgilerin verilmesinin ardından, sözlü kaynaklardan elde edilen bilgilerin verilmesi, ardından sözlü kaynaklardan edinilen bilgilere dayalı âdet ve inanışların eski Türk kültürü ile ilişkileri, değerlendirme bölümlerinde tespit edilmeye çalışılmıştır.Anonim halk edebiyatı ile ilgili olan üçüncü bölümde; manzum, manzum-mensur, mensur anonim halk edebiyatı ürünlerine yer verilmiştir. Her bölümün sonunda biçim ve içerik yönlerinden değerlendirmeler yapılmıştır.Âşık edebiyatı ile ilgili olan dördüncü bölümde; günümüz Göksun yöresinde âşıklık geleneği hakkında bilgi, geçmişte yaşamış âşıklar ve şiirleri ve günümüzde yaşayan âşıklar ve şiirlerinden örnekler verilmiştir.Bu araştırmanın sonucunda, Göksun halk kültüründe, hem orta Asya'nın hem de Anadolu'nun inanç ve kültür yapısının izlerinin bulunduğu görülmüştür. Bulduğumuz bu inanç ve pratikler, bölüm değerlendirmelerinde anlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Göksun, Halk Kültürü, Geçiş Dönemleri, İnanışlar, Pratikler, Anonim Halk Edebiyatı, Âşık Edebiyatı.
Adana ili Karaisalı ilçesi halk kültüründe halk inançları, bayramlar ve törenler
Bu çalışmada Adana ilinin Karaisalı ilçesindeki halk inançları, bayramlar ve törenler konuları incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde çalışma alanyla ilgili genel bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Karaisalı halkının geçiş dönemleri (doğum-evlenme-ölüm) ve günlük hayatın her aşamasında yer alan halk inançları incelenmiştir. Bu bölümde yer alan başlıklar, yazılı kaynaklardan edinilen bilgilerin verilmesinden sonra ilçedeki sözlü kaynaklardan derlenen bilgilerin eski Türk inançları ile ilişkileri tespit edilmeye çalışılmış ve başlıklar sonrası değerlendirmeler yapılmıştır. Üçüncü bölümde Karaisalı halk kültüründe kandiller, kutsal aylar, dini ve milli bayramlar, törenlerle ilgili kutlamalar ve bunlarla ilgili halk inançları konularına yer verilmiştir. İkinci bölümde de başlıklar sonrası yazılı kaynaklardan edinilen bilgiler verilip sözlü kaynaklardan derlenen bilgilere göre adet uygulamalar ve inanışlar inanca göre değerlendirilmiştir. Çalışmanın dördüncü kısmında yerel kelimeleri kapsayan bir sözlük hazırlanmıştır. Çalışmanın sonunda Karaisalı halk inançlarında İslamiyet öncesi Türk inançlarının İslami renge bürünüp günümüzde devam ettiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Karaisalı, halk inançları, kutsal aylar, bayramlar, törenler.
Düğün ve cenaze ritüellerinde sosyal onay ihtiyacının gösterişçi tüketime yöneltmesi
Bu araştırmanın amacı tüketim kültürünün sosyal onay ihtiyacı ve gösterişçi tüketim üzerine etkisinin belirlenmesidir. Bu amaçla düğün ve cenaze ritüellerinde ilgili değişkenlerin birbiri üzerine etkisi araştırılmak istenmiştir. Karma araştırma deseninde (nicel/nitel) planlan araştırma tanımlayıcı nitelikte bir araştırmadır. Araştırmanın nicel kısmında veri toplama aracı olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmış olup, Kırşehir ve Ankara illerinden çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 850 kişiden anket toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında örneklemi, Kırşehir ve Ankara illerinde daha önce düğün töreni gerçekleştirmiş ve bir yakınının cenaze töreninde cenaze sahibi olan kişiler oluşmaktadır. Araştırmanın nicel kısmından elde edilen verilerin analizi SPSS 22.00 ve AMOS 24.00 paket programları aracılığı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş ve onay alınmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında kartopu örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırmaya katılmayı kabul eden 24 kişiyle görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında olduğu gibi nitel kısmında da örneklem, Kırşehir ve Ankara illerinde daha önce düğün töreni gerçekleştirmiş ve bir yakınının cenaze töreninde cenaze sahibi olan kişilerden oluşmuştur. Araştırmanın nitel kısmından elde edilen verilerin analizi Atlas.ti paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre cenaze ritüellerinde tüketim kültürünün hem sosyal onay ihtiyacı (ß=0,47; p<0,001) hem de gösterişçi tüketim (ß=0,40; p<0,001) üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Aynı şekilde düğün ritüellerinde tüketim kültürünün hem sosyal onay ihtiyacı (ß=0,58; p<0,001) hem de gösterişçi tüketim (ß=0,77; p<0,001) üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel analizlerinden elde edilen bulgular göz önünde bulundurulduğunda Kırşehir ve Ankara şehirleri arasındaki farklılıklar, katılımcıların düşüncelerine göre incelenmiştir. Kırşehir ilinde düğün ve cenaze ritüellerinin çevre etkisi ile eski geleneklere bağlı olarak sürdürüldüğü görülmektedir. Her ne kadar küreselleşme, teknolojik gelişmeler, tüketim alışkanlıklarının değişmesi gibi olgular günümüzde ön planda olsa da Kırşehir'in küçük bir şehir statüsünde olması, bireylerin kültürel unsurlara önem vermesi gibi sebepler nedeniyle sosyal onay alma ihtiyacının fazla olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra Ankara ilinde kültürel yapıdan ziyade gösterişçi tüketim alışkanlıklarının ön planda olduğu görülürken modern yaşamın etkileri daha fazla hissedilmektedir. Ankara'da sosyal onay ihtiyacının varlığı göze çarparken bu sosyal onay alma ihtiyacının geleneksel yapıdan uzaklaştığı ve günümüz şartlarında daha modern bir şekilde uygulandığı görülmektedir. Özellikle Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan düğün ve cenaze törenlerinde tüketimin, sosyal onay ihtiyacının ve gösterişçi tüketimin önemli olduğu ortaya konulmuştur. Gelecekte yapılacak çalışmalarda örneklemin genişletilmesinin kültürel ve toplumsal açıdan faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu araştırmanın gelecekte yapılacak araştırmalara temel olması düşünülmekte ve bu yüzden değerli görülmektedir.
Irak/Kerkük halk kültüründe halk inançları, bayramlar ve törenler
Bu çalışmada Irak/Kerkük Türkmenlerinin halk inançları, bayramlar ve törenler konular üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın giriş ve birinci bölümünde araştırma alanın tarihi, coğrafi, beşeri, turistik ve ekonomik yapısı hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümünde Irak/Kerkük Türkmenlerinin geçiş dönemleri (doğumevlenme-ölüm) ve günlük hayatın her aşamasında yer alan halk inançları incelenmiştir. Bu bölümde yer alan başlıklar, yazılı kaynaklardan edinilen bilgilerin verilmesinden sonra derleme sırasında sözlü kaynaklardan derlenen bilgilerin eski Türk inançları ile olan ilişkileri tespit edilmeye çalışılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Tezimizin üçüncü bölümünde Kerkük halk kültüründe günlük hayat, doğa, zaman, evren, ev eşyaları, sayı ve rakamlar, hayvanlar, nazar, dua ve beddua ile ilgili sözlü kaynaklarda elde ettiğimiz bilgiler yer almaktadır. Çalışmamızın dördüncü bölümde Kerkük halk kültüründe kandiller, kutsal aylar, dini ve milli bayramlar, törenler ve bunlarla ilgili halk inançlar konularına yer verilmiştir. Bu bölümde de yazılı kaynaklardan edinilen bilgilerin verilmesinin ardından sözlü kaynaklardan edinilen bilgilere dayalı adet ve inançlara yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler:Kerkük, Halk inançları, Bayramlar, Törenler.
Tüketim kültürü ve değişen törensel yemek algısına etkisi: Gaziantep örneği
Toplumların yemekle ilgili algısı sadece biyolojik bir ihtiyacı karşılamaya odaklı değildir. Yemek yemek her ne kadar biyolojik bir gereksinim olsa da toplumların bunu tüketme biçimleri birbirinden farklıdır ve içinde bulundukları çağın kültürüne uyum sağlayarak değişim gösterir. Toplumların değişen tüketim alışkanlıkları ve beraberinde oluşturduğu tüketim kültürü törensel yemek anlayışının da değişmesine yol açmıştır. Özellikle içinde bulunduğumuz bilim ve teknoloji çağında post modern toplumlar hızla tüketmekte ve bu durum da toplumsal olarak gerçekleştirilen törensel yemeklerin algısında kitlesel çapta bir değişime yol açmaktadır. Bu değişimi toplumların tüketim alışkanlıklarından oluşan kültür göz önünde bulundurulduğunda tören yemekleri gibi kitlesel yemeklerin sunumundaki şekilsel, mekânsal ve tüketim alışkanlıklarına bağlı değişiklikleri somut bir biçimde gözlemlemek mümkündür. Daha önceki dönemlerde evlerde geleneksel olarak hazırlanan törensel yemeklerin yerini; son yıllarda sayıları hızla artan yemek şirketlerinin hazırladığı yemekler ve organizasyon şirketlerinin tasarladığı mekânlara uygun bir biçimde hazır paket halinde tüketilmesi üzerine düzenlediği törenler almaktadır. Bu tezde tüketim kültürünün başta doğum mevlidi, sünnet, düğün ve cenaze törenleri temel alınarak Gaziantep'teki törensel yemek algısına etkisi incelenmiştir. Tezin ilerleyen bölümlerinde törensel yemekten kastedilen doğum mevlidi, sünnet, düğün, cenaze törenleri yemekleridir ve gelecekte bu alanda yapılacak çalışmalara ışık tutması hedeflenmiştir.
Adıyaman Ağuiçen alevilerinde inançlar törenler ve geçiş dönemleri üzerine bir inceleme
Bu tez, "Adıyaman Ağuiçen Alevilerinde İnançlar Törenler ve Geçiş Dönemleri Üzerine Bir İnceleme" başlığı altında Alevilikle ilgili temel kavramlar, inançlar, cem ibadeti, kurban çeşitleri, törenler ve geçiş dönemleri üzerine yapılan bir çalışmadır. Yapmış olduğumuz bu çalışma, sahada yapılan derleme ve incelemeler neticesinde elde edilen bilgilerden meydana gelmektedir. Çalışmamız, giriş bölümü dâhil dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde yaptığımız çalışmanın önemi ve amacı, Adıyaman İli ve Alevilik hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümünde, çalışmamıza konu olan Alevilik ve Adıyaman hakkında daha önceden yapılmış tezler, kitaplar ve makaleler hakkında kısa özetler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise çalışmanın materyal ve yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde çalışmamızın bulgular ve tartışma kısmı bulunmaktadır. Bu bölümde, temel inanç kavramları, törenler, bayramlar ve geçiş dönemleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın sonuç kısmında ise çalışmamızın öne çıkan kısımlarına değinip ele aldığımız konulardan çalışmada ulaşılan sonuç belirtilip genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: Adıyaman, Alevilik, Cem töreni, Hz. Ali, geçiş dönemi, halkbilimi.
Gaziantep geleneksel kültüründe evlenme
Doğum, evlenme ve ölüm insan hayatındaki önemli geçiş dönemleridir. Bu geçiş dönemleri kendi arasında alt bölümlere ayrılmaktadır. Her toplum da bu bölümleri kendilerine göre uygulamaktadır. Gaziantep'te evlenmeyi konu alan bu çalışma da Gaziantep'te yaşayan insanların evlenme geçişi incelenmiştir. Gaziantep'te yaşayan insanların gelenekleri sürdürmeleri, evlenme şekilleri, düğünleri, nişan gelenekleri ve düğün öncesi ve sonrası gelenekleri anlatılmaya çalışılmıştır. Alan araştırmamızda görüşme, soru- anket yöntemiyle kaynak kişilerle görüşerek ve bu konu hakkındaki kaynak kitaplardan yararlanılmıştır. Çalışma sonunda da sonuç olarak Gaziantep halkının teknolojiye ayak uydurarak geleneklerinin değiştiğini ve evliliği kutsal sayıp, evliliğe çok büyük önem verdiği görülmüştür.
Gaziantep'in törensel yiyecek ve içeceklerinin yerel halkın bakış açısına göre incelenmesi
Köklü ve çok yönlü bir mutfak kültürüne sahip olan Gaziantep'in törensel yiyecek ve içeceklerine yönelik bu araştırmamızın amacı Gaziantep'in törensel yiyecek ve içeceklerini tespit etmek, yerel halkın törensel yiyecek ve içeceklere yönelik bakış açısını ve bu bakış açıları arasındaki farklılıkları ortaya koymak, ilin geçmişten günümüze aktarılan yemek kültürünü kayıt altına alarak gelecek nesiller için bu kültürel mirasın korunmasını sağlamak ve bu konuda literatüre katkı sunmaktır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerine göre yürütülmüş ve tarama modeli benimsenerek çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini Gaziantep'te yaşayan yerel halk oluşturmaktadır. Evreni temsil edecek örneklem büyüklüğü 384'tür. Araştırmada örneklem seçim yöntemlerinden tesadüfi olmayan örneklem yöntemlerinden kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiştir. Bu araştırmanın örneklemini ise 440 kişi oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında kullanılan anket formu 3 bölümden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirlik analizleri, Cronbach's Alfa katsayılarının hesaplanmasıyla yapılmıştır. Yapılan analizde 440 katılımcıdan elde edilen veriler kullanılmıştır. Alfa katsayılarının 0,7'nin üzerinde ve ölçeklerin güvenilir olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS istatistik paket programında; tanımlayıcı istatistikler, faktör ve güvenilirlik analizleri, T testi ve F testi analizleri yapılarak analiz edilmiş ve hipotezler test edilmiştir. Araştırmada, Gaziantep'te özel gün ve törenlerde farklı yiyecekler yapıldığı, bu törenlerde yapılan içeceklerin ise çok az farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılan kişilerin özel gün ve törenlerde yapılan yiyecek ve içeceklere yüksek düzeyde önem verdiği, diğer taraftan araştırmaya katılan kişilerin özel günlerde yapılan yiyecek ve içeceklere duyduğu özlemin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gaziantep Mutfak Kültürü, İçecek, Özel Gün, Tören, Yiyecek,
Acemhöyük'te asur ticaret kolonileri çağı ölü gömme adetleri
M.Ö. II. binin başlarında Kuzey Suriye-Kuzey Mezopotamya şehirleri ile Anadolu arasında gelişen yoğun ticari faaliyetler, farklı kültürlerin ve inançların karşılaşmasına ve kaynaşmasına zemin hazırlamıştır. Toplumların inançları, ölü gömme adetleri, öteki dünya anlayışları, onların kültürleri hakkında önemli bilgiler vermektedir. Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın, en önemli kentlerinden olan Acemhöyük'te, elli yıldır sürdürülen kazılarda açığa çıkarılan, yerleşim içi mezarlar ve yerleşim dışında Arıbaş Mezarlığı'nda bulunan mezarlar, dönemin ölü gömme gelenekleri ile var olan bilgilere önemli katkılar yapmıştır. Yerleşim yerinde, genellikle evlerin tabanları altına yapılan gömülerin çoğu, basit toprak mezar türündedir. Bunun yanında üzeri seramik parçalı mezar ve kap mezar birer örnekle temsil edilmektedir. Yön birliği göstermeyen söz konusu mezarlara, genellikle bebek ve çocuklar gömülmüştür. Yerleşim içi mezarlar, ölü hediyeleri bakımından zayıf mezarlardır. Yakarak gömülen bir örnek dışında, mezarların tamamına bireyler, ceset halinde ve hoker pozisyonda gömülmüştür. Arıbaş Mezarlığı'nda tespit edilen yüz altmış yedi mezarın çoğu, kremasyon gömülerden oluşmaktadır. Üç evreli olduğu anlaşılan mezarlık, Acemhöyük'ün Asur Ticaret Kolonileri Çağı'na ait bir halk mezarlığıdır. Mezarlıkta, basit toprak, küp, kap ve basit yakarak gömme mezarlar olmak üzere dört farklı mezar tipi tespit edilmiştir. Farklı mezar tipleri ve gömü biçimleri görülmesine rağmen, ölü hediyelerinin mezar tiplerine göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bu hediyelerin birçoğu, Acemhöyük yerleşim alanında benzerlerine rastlanan eşyalardır. Arıbaş Mezarlığı ile çağdaş mezarlık ve yerleşimlerde ele geçen buluntularla yapılan karşılaştırmalar sonucunda, Arıbaş Mezarlığı'nın Kani?- Karum II. yapı katı ile Eski Hitit Çağı aralığında kullanılmış olduğu anlaşılmıştır.
Tunceli'de geçiş törenleri: Doğum, evlenme ve ölüm
İnsan topluluğunu topluma dönüştüren ve oluşan toplum bilincinin sonraki nesillere aktarımını sağlayan gelenek ve görenekler, kültürün çatısını oluşturmaktadır. Dinî ve büyüsel inançların parçalarından oluşan geçiş dönemi ritüelleri ise geçmişten şimdiye, zamanın seyri içerisinde kimi değişikliklere uğramakla beraber kuvvetini kaybetmeden etkinliğini sürdüren, toplumu kendi etrafında kenetleyen geleneklerimizdir. "Tunceli'de Geçiş Törenleri: Doğum, Evlenme ve Ölüm" adlı bu çalışmada her bireyin hayatında üç önemli eşik olan ve toplumsal ritüellerle sarmalanan doğum, evlenme ve ölüm evrelerinde Tunceli ilinde halk arasında sürdürülen gelenek, görenek ve ritüellerin tespiti yapıldı. Bu gelenek, görenek ve ritüellerde saklı kimi kodların uzandığı inanç, medeniyet ve büyülük uygulamaların sembolik anlamları irdelendi. Tunceli ili geçiş dönemi ritüellerinde İslam kültürü etkisinin beraberinde İslamiyet öncesinde benimsenmiş Budizm, Şamanizm, Manihaizm ve Gök Tanrı inançlarının kalıntıları, eski Mezopotamya uygarlıklarının izleri, zemini arkaik insanın düşünüş biçimine uzanan kimi büyüsel inançların etkilerinin kompleks bir biçimde barındığı tespit edildi. Animizm ve totemizmden İslamiyet'e kadar uzanan inançların kültür ve gelenek üzerinde etkili olduğu, atalar kültü, güneş kültü, ağaç kültü, taş ve kaya kültü, su ve demir kültü, dağ kültünün ritüellerde aktif bir şekilde geleneği yönlendirici ve yapılandırıcı olduğu görüldü. Tunceli'de geçiş ritüelleri, ana hatlarıyla geçmişteki biçimiyle sürdürülüyor olmasına rağmen ilin yerel koşullarından kaynaklanan göç, kırsal yerleşimlerin hızla boşalması ve kentleşme, ekonomik ilişkilenme biçimlerinin farklılaşması gibi faktörler, bu geleneklerde değişimler meydana getirmiştir. Tüm dünyayı etkisi altına alan globalleşme, medya kültürü, tek kutuplu yaşam modeli, büyük aile yapısının çözülerek yerini çekirdek aileye bırakıyor olması, Tunceli'de özelde geçiş ritüelleri üzerinde, genelde bütün bir geleneksel yaşam üzerinde eritici ve aşındırıcı bir etki yaratmıştır. Tüm bu aşınmaya rağmen bu ritüeller, pratik formlar kazanarak etkin bir biçimde işlevlerini sürdürmeye devam etmektedirler.
Eski Mezopotamya'da törenler
Tabiat olaylarını izah edemediğinde ya da korktuklarında kendilerinden daha güçlü gördüğü şeylere inanan insanoğlu, aslında kâinatın tek bir Allah tarafından idare edilebileceğini aklına sığdıramadığı için çok tanrılı bir inanç sistemi oluşturmuştur. Birbirinden farklı tanrıları bulunan eskiçağ Mezopotamya toplumları bu tanrıları insan biçiminde tasavvur ederek derecelendirmişlerdir. Tabiattaki olayların tanrılar tarafından yönlendirildiğine ve gelecekte olacak olaylara onların karar verdiklerine inanmışlardır. Bu nedenle onları memnun etmek için tanrılara törenler düzenlemişler ve kurbanlar sunmuşlardır. Bununla birlikte insanoğlunun yaratılışından bu yana toplumlara peygamberler gönderildiği ve tek Allah inancının yer yer hâkim olduğu kabul edilmelidir.Mezopotamya kavimleri tanrıları insan gibi düşündüklerinden gün içerisinde onlara törenler düzenleyerek yiyecekler sunmuşlardır. Sumerliler ?Ningirsu'nun Arpasını Yeme Ayı?, ?Ceylan Yeme Ayı? ve ??ulgi Bayramı Ayı? gibi her yıl pek çok bayram yaptıklarını biliyoruz. Ancak tezimiz sırasında yapmış olduğumuz çalışmalar neticesinde bu bayramların ayrıntıları hakkında bir bilgiye ulaşamadık. Mezopotamya kavimlerinin düzenledikleri törenler içerisinde en önemlisi Yeni Yıl bayramı olmuştur.Önemli bir işleve sahip olan mitler, inancı düzenler ve güçlendirir. Pek çok mitin ritüelle bağlantısı bulunmaktadır. Eskiçağ toplumlarında önemli bir yeri olan Yeni Yıl bayramının temeli bir Sumer mitine dayanmaktadır. Dumuzi ile İnanna arasındaki kutsal evlilik töreni Sumerlilerden itibaren dönemin kralı ve din kadınlarının başının temsili olarak katıldığı törenlerle kutlanmıştır. Eskiçağ toplumları tanrının yeraltına inişini kuraklık ve kıtlık olarak yorumladığı için üzüntü ile karşılarken, tanrının yeryüzüne çıkması bolluk ve bereketi getirdiği inancı nedeniyle sevinçle karşılanmıştır. Baharın gelişinin kutlanması olarak da ifade edilen bu olay günümüz toplumları tarafından Nevruz bayramı olarak kutlanmaktadır.Tapınaklarda düzenlenen törenler içerisinde en önemlilerinden biri de ağız açma ve ağız yıkama ritüelidir. Tanrıyı neşelendirmek için yapılan ağız açma töreninde lezzetli ve güzel kokulu maddeler tanrı heykelinin ağzına verilirdi. Ağız yıkama ise özel bir kap içindeki temizleyiciler ile zenginleştirilmiş suyun heykelin ağzına dökülmesiyle gerçekleştirilirdi. M?s pî veya ağız yıkama ritüeli ile tanrının ruhunun heykelin ruhunu doldurduğuna inanılırdı. Heykel uzakta iken festivaller yapılmazdı. Bu nedenle heykeller zaman zaman kaçırılarak çeşitli bölgelere boyun eğdirmek amacı ile politik bir araç olarak kullanıldı.Anahtar Sözcükler1. Mezopotamya2. Bayram3. Kurban4. Tanrı5. Ak?tu
Cem zâkirliği ve Aşık Murtaza Şirin
Cem Zâkirliği ve Aşık Murtaza Şirin olarak adlandırdığımız çalışmamız giriş, Cem Töreni ve Zâkirlik, Aşık Murtaza Şirin, sonuç, kaynakça ve ekler olmak üzere altı bölümden oluşmuştur.Birinci bölümde cem töreni ve zâkirlik üzerinde durulmuştur. Bu bölümde cem törenin kökeni, türleri ve cem töreninde on iki hizmet sözlü ve yazılı kaynaklardan faydalanılarak anlatılmıştır. Cem törenindeki on iki hizmetten biri olan zâkirliğin kökeni, görevleri, eğitim süreci üzerine bilgi verilmiştir. Bu bağlamda Murtaza Şirin örneklemesi yapılmıştır. Murtaza Şirin'in zâkirlik yaptığı bir cem töreninin akışı aktarılmıştır ve cem törenlerinin çeşitleri anlatılmıştır.Çalışmamızın ikinci bölümünde Âşık Murtaza Şirin anlatılmıştır. Murtaza Şirin'in doğumu, hayatı, âşıklığa başlaması, mahlas alışı, bağlı olduğu Alevî ocağı, musahip kardeşi, katıldığı şenlik ve programlar, aldığı ödüller hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca bu bölümde Murtaza Şirin'in şiirleri türlerine göre sınıflandırılmış ve incelenmiştir.Çalışmamızın kaynakça bölümünde faydalanılan eserlerin künyesi belirtilmiştir.Sonuç bölümünde ise çalışmamızın sosyal bilimlere getirmiş olduğu katkı üzerinde durulmuştur. Son olarak ekler bölümünde Murtaza Şirin'in seçilen yüz elli şiirine yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler:1.Âşık2.Zâkir3.Cem4.Alevîlik5.Şiir
Türk dünyasında geçiş dönemi ritüelleri ve bu ritüellerde icraedilen türler
Türk Dünyasında geçiş dönemi ritüelleri ve bu ritüller esnasında yapılan uygulamaları araştırmış olduğumuz bu çalışmada ritüeller esnasında, orada bulunan ya da belirli soyal statüsü nedeniyle töreni yöneten kişiler tarafından icra edilen türlere de yer vermek amaçlanılmıştır. Kişinin içinde bulunduğu geçiş sürecini sağlıklı bir şekilde yönetebilmek, bireye ve cevresindeki insanlara zararının olmaması için ve sosyal statü değişikliğinin duyurulması gayesiyle bu tür ritüelere başvurulmaktadır. Tezinmizin "Giriş" bölümnde araştırma alanımız ve yapmış olduğumuz çalışmanın kavramsal çercevesi ile ilgili bilgilere yer verdik. Burada Türk dünyası, geçiş dönemi, ritüel ve tür kavramlarını açıklayarak nasıl bir yol izlediğimizi ve amacımızı belirttik. Yurt içi ve yurt dışında pek çok araştırmacı geçiş dönemi olarak insan hayatının üç evresi dile getirmektedir. Bu üç eşik veya basamak doğum, ölüm ve evlenmedir. Bunun dışındaki geçiş denemleri bu üç ana evreye bağlanarak tasnif edilmektedir. Çalışmamızda ifade ettiğimiz üç dönem dışında bir de hayatın diğer alanları ile ilgili geçiş ritüelleri adıyla bir bölüm açtık. Böylece hac ve askerlik etrafında gelişen ritüeleri tasnif etmiş olduk. Ayrıca bu bölümlerde icra edilen sözlü edebiyat ürünlerini belirterek kısaca örnekler verdik. Çalışmamız sonucunda Dünyada olduğu gibi Türk Dünyasında da geçiş dönemi ritüellerinin son derece önemli olduğunu ve toplum nezdinde de itbarı bulunduğunu bir kez daha tespit ettik. Bunula beraber bu ritüeller esnasında halk kültürünün ve sözlü edebiyat ürünlerinin büyük çoğunluğu yer almaktadır. Böylece sadece belirli bir dönemi değil Türk boylarının hayatı ve kültürü hakında önemli bilgilere buradan ulaşılabileceği kanaati hakim olmuştur. Ritüellerin, oluşum ve uygulanma sürecinde toplumun değer yargılarını ve hayata bakışını etkileyen din ve inaçların etkisi açıkça görülmektedir. Türk boyları kabul etmiş odukları dinin gerekleri ile eski inaçlarını birlikte yaşatma yolunu seçmişlerdir. Buna en güzel örnek Gagauz Türklerinin "kırklanma" ritüeli ile vaftiz ritüelini birleştirmeleridir. Genel olarak Türk dünyası'nın genelinde şekilsel olarak farklılıklar olsa da ritüelerin hepsi öz ve düşünce olarak aynı görülmektedir. Anahtar Kelimeler: 1. Türk Dünyası 2. Geçiş Dönemi 3. Ritüel 4. Tür 5. Türk Kültürü
Eski Türklerde devlet gelenekleri ve törenleri: Tarih öncesi devirlerden Türklerin İslam dini medeniyetine girişine kadar
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Türklerin tarih öncesi devirlerden İslamiyeti kabul etmelerine kadar geçen süredeki devlet anlayışı, gelenek ve görenekleri incelenmektedir. Bu gelenek ve törenler, devlet hayatıyla, askeri, sosyal, iktisadi ve dini hayatla ilgili gelenek ve törenler olmak üzere beş bölümde ele alınmıştır.Devlet gelenek ve törenleri içinde tahta çıkma, hâkimiyet ve hükümdarlık sembolleri, orun ülüş, başkent kurma ve kullanma, devlet meclisleri, anıt mezar yaptırma, tabilik yükümlülük sembolleri, elçi gönderme ve kabul etme yer almaktadır.Askerî gelenekler sürgün avı, at kuyruğu kesme ve bağlama, ?yada taşı? ile yağmur yağdırma, tuz ekmek gönderme, yay ve ok gönderme, davul ve boru çaldırma, teslim olma ve itaat sembolleri, askeri başarıyla ilgili isim, unvan ve lakap alma gibi gelenekleri içermektedir.Sosyal gelenekler içerisinde aile ve akrabalık, isim verme, düğün ve evlenme, toy verme, saçı saçma geleneği, bayram ve festivaller, kan kardeşliği ve ant, yarışlar ve oyunlar, barış zamanı kılıç çekmeme, kadına saygı, konuk severlilik gibi gelenekler sayılabilir.Türk İktisadi hayat ile ilgili ve faaliyetler ve geleneklerinde yaylak ve kışlak arasında gidip gelme (otları ve suları takip etme), belirli özellikte hayvan yetiştirme (ala yuntlu), hayvanları damgalama ve en vurma, değiş tokuş usulü, sınır pazarı kurma gibi iktisadi gelenekler mevcuttu.Türklerde dinî hayat ile ilgili gelenek ve törenler ise korıgan yapma, balbal dikme, dua etme, kurban kesme, güneşi ve ayı selamlama, atalara saygı ve bağlılık (ata kültü), kamların rolü, suyu kirletmeme, fal bakma, yoğ aşı (ölü aşı), mezar odasına şahsi eşyayı ve yiyecekleri koyma, arındırma vasıtası olarak ateş üzerinden geçirme, yas ve ölü gömme (yoğ töreni), ceset mumyalama gibi tören ve geleneklerden meydana gelmiştir.Bu çalışmada, Türk geleneklerinin ortaya çıkış sebepleri ve topluma katkıları incelenmiştir. Türkler tören ve geleneklerini koruyarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Orta Asya'nın iklim ve tabiat şartları, Türk yönetim anlayışı ve hayat tarzını, Türk örf, âdetlerini, dinî gelenek ve törenlerin oluşmasında etkili olmuştur.
Hitit büyü ritüelleri
Çok çeşitli konuları içeren Hitit Devlet Arşivi'nde ritüel metinler oldukça büyük bir yer tutmaktadır. Bu ritüel metinlerin bir çoğunun giriş kısımlarında ve kolofanlarında ritüeli gerçekleştirenin cinsiyeti, mesleği, nereli olduğu ve ne için yapıldığı belirtildikten sonra kullanılan malzemeler sıralanmaktadır. Bu malzemelerin çeşitliliği ve miktarları ritüel sahibinin ekonomik ve sosyal statüsünü göstermektedir. Ritüellerin amacı ritüelleri yaptıran kurban sahibini büyü vasıtası ile temizlemektir. Bu kişilerin çoğunlukla kral, kral ve kraliçe, zengin kişiler ve yüksek rütbeli memurlar oldukları görülmektedir. Aynı zamanda ekonomik durumu iyi olmayan kişiler de ritüel yaptırmaktadır, ancak onlardan istenen malzemeler ekonomik durumlarına uygun olmaktadır. Ritüeli yapan görevliler de kurban sahibinin getirdiği ve ritüelde kullanılan malzemelerden bir kısmını almaktadırlar.Büyü ile ilgili çok sayıdaki Hitit metinleri, Hiti dünyasında büyünün çok önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Her türlü hastalık ve rahatsızlık, kral, kraliçe ve diğer hanedan mensuplarının ölümü yeminin çiğnenmesi sonucu ölüm, adam öldürme, büyü, dedikodu, lanet, mezarların kirletilmesi, yakın akrabalar arasında cinsel ilişki, kral ve kraliçe için yapılmış temizlik ayinleri, tahta çıkma, aile bireyleri arasında geçimsizlik, arkadaşlar arasında kavga, askerlere sadakat yemini ettirilmesi, askeri bir yenilgiden sonra yapılan ayin, vekil kral atama ayini, ?ağız yıkama? ayinleri, üzüm bağlarının verimsizliği, çekirge salgını ve daha birçok olayda büyünün gücünden yararlanmak istenmiştir.Hitit iyi büyünün olumlu etkilerinin yanında kötü ( = kara ) büyünün de tehlikeli olduğu kabul edilmiştir. İyi büyü toplumun her kesiminde özellikle de kraliyet ailesinde uygulama alanı bulmuş, kara büyü ise yapanlara ölüm cezası verilecek kadar ciddi bir suç olarak kabul edilmiştir.Hitit Devletinde büyünün rolü Orta Hitit Dönemi'nden itibaren daha iyi bir şekilde belgelenmiştir. Hititlere büyü kavramı öncelikle, Anadolu'nun güneyinde ve güneydoğusunda Hurrice ve Luvice konuşulan bölgelerden özellikle Kizzuvatna'dan girmiştir.Hitit büyücülüğünün etnolojik yönden büyük bir önemi vardır. Çünkü büyü metinleri tek bir kavram değil, tüm eski Anadolu kavimlerinin inançlarını bize yansıtan ve aktaran çok değerli bir etnolojik derleme niteliğini taşımaktadır.Biz bu çalışmamızda Hititlerde büyünün ne kadar önemli olduğunu çivi yazılı belgelerden de sıklıkla örnekler vererek anlatmaya çalıştık. Bunun dışında tama yakın esas metinleri de ekleyerek çalışmamızı tamamladık.Anahtar Kelimeler1.Hitit2.Ritüel3. Büyü4.Din5.Tıp
Klasik Türk edebiyatında îd ve îdiyyeler
Klasik Türk Edebiyatı şairleri, Türk toplumunda her zaman oldukça önemli bir yere sahip olan dini bayramları ve bayramlarda yaşananları, divanlarda birçok beyitte dile getirmektedirler. Ancak dini bayramlar özellikle kasidelerin giriş bölümlerinde, kıta, gazel ve şarkı gibi nazım şekilleriyle yazılan şiirlerin bir kısmında belli başlı bir tema olarak işlenmektedir.Îdiyye/bayram şiirlerinin kendine has bir formu vardır. Kaside ve kıta nazım şekliyle yazılan îdiyyelerde konunun işleniş ve sunumu bakımından benzerlikler görülmektedir. Bunlar genellikle hilal tasviriyle başlamakta ?medhiye? bölümünde övülen kişinin nitelikleriyle bayram ve bayramlarda yaşananlar arasında çeşitli benzetme ve mecazlarla ilgi kurulur.Anahtar Kelimeler: Îd, Îdiyye, Sevgili, Aşk, Hasret, Ayrılık
Tarih eğitimi ve milli bayramlar: Milli bayramlarda okullarda yapılan kutlamaların öğretmen ve öğrenci görüşleri açısından değerlendirilmesi
Bu araştırma, milli bayramlarda okullarda yapılan kutlamaların öğretmen ve öğrenciler tarafından tarih eğitimi temelinde değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır.Bu çalışmada, araştırmacı tarafından tarih eğitimi ve milli bayram kutlamalarının amaçları doğrultusunda geliştirilen anket formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Hazırlanan anketler örneklemde yer alan öğretmenlere ve öğrencilere uygulanmıştır. Anket formu kişisel bilgilere ilişkin sorular, milli bayramların amaçlarına ilişkin sorular, içeriğe ilişkin sorular, öğretim süreçlerine ilişkin sorular, milli bayramlarda düzenlenen etkinliklere ilişkin sorular, millî bayramların değerlendirilmesine ilişkin sorular, önerilere ilişkin soruların yer aldığı 7 bölümden oluşmaktadır. Toplanan verilerin yorumlanmasında frekans ve % teknikleri kullanılmıştır.Araştırmaya yönelik uygulama sonunda öğretmen ve öğrencilerin, milli bayramlarda okullarda yapılan kutlamaların bazı yönlerini yeterli bulmadıkları, kutlamaların yapısının ve yapılan etkinliklerin değişmesi gerektiği tespit edilmiştir.
İlköğretim okullarında kutlanan belirli gün ve haftaların yapılandırmacı öğretim anyaşına göre diğer derslerle ilişkilendirilmasi
Milli Eğitim Bakanlığı, 2005-2006 eğitim-öğretim yılında yurt genelinde eğitimde yapılandırmacı yaklaşıma geçmiştir. Bu sayede ezberci öğrenciler yerine bilgiyi kendi yaşam tecrübeleri ile birleştirip yaratıcı çözümler geliştiren öğrencilerin yetişmesi beklenmektedir.Bu araştırmanın amaçları; İlköğretim okullarında kutlanan belirli gün ve haftalar ile ilgili okul şarkılarını ve yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanmış kazanımları araştırmak, varsa eksikleri tespit etmek, İlköğretim okullarında kutlanan belirli gün ve haftalarla ilgili yapılandırmacı yaklaşıma ilişkin kazanımları öğrencilere müzik yoluyla kazandırmak, öğrencilerin okul ortamı dışında da önemli günleri şarkılarla hatırlayıp genel kültürlerinin gelişmesine katkıda bulunmak, Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerinin belirli gün ve haftalarla ilgili yapılandırmacı yaklaşımla hazırlanan kazanımlarının kalıcılığına okul şarkıları aracılığı ile destek sağlamak, yapılandırmacı eğitim anlayışı içinde öğrencilerin kendi yaşantıları ile belirli gün ve haftalar arasında ilişki kurarak eğitimi daha kalıcı hale getirmektir.Araştırmada ilköğretim okullarında kutlanan belirli gün ve haftalarla ilgili tarama modeli çerçevesinde zaman, mekan ve kontrol imkanlarına göre betimleme yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, yapılandırmacı yaklaşıma göre belirli gün ve haftalarla ilgili kazanımlar, ders içi, ara , diğer disiplinler ve becerilerle ilişkilendirilerek tablolaştırılmış ve ilköğretim öğrencilerinin seviyelerine göre seçilen şarkılarla desteklenmiştir.Araştırmanın , konusunda yapılan ilk çalışma olması nedeniyle daha sonra yapılacak araştırmalara da katkı sağlayacağı düşünülmektedir.Araştırmanın sonuç ve öneriler bölümünde çalışmada kullanılan kazanım, belirli gün ve haftalarla ilgili okul şarkılarının değerlendirmelere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Yapılandırmacı Yaklaşım, Hayat Bilgisi Dersi, Sosyal Bilgiler Dersi, Belirli Gün ve Haftalar, Okul Şarkıları.
Fergana Türklerinin doğum, sünnet, düğün ve ölüm merasimleri
Türk-Ata Türkleri Kırgızistan'ın Oş ve Celal-Âbad bölgelerinde yaşamaktadırlar. Onlar genel Türk tarihinin gerçeklerine rağmen Türk adıyla varlıklarını sürdürmüş ve kendilerine ait inançlarını, gelenek ve göreneklerini korumuşlardır. Fakat Türk-Ata Türkleri hakkında pek fazla bilgi bulunmamaktadır ve bu sebeple akraba Türk toplulukları tarafından da pek tanınmamaktadır. Bu sebeple bu konu, Türk-Ata Türklerinin arasında saha araştırması yaparak âdetleri hakkında yazılı kaynak hazırlamak, diğer akraba Türk topluluklarına tanıtmak ve Türkoloji araştırmacılarının dikkatine sunmak amacıyla ele alınmıştır.Tez giriş, üç bölüm, ekler ve sonuçtan ibarettir. Girişte, Türk-Ata Türkleri hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde doğum âdetleri, doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası olarak kendi içinde üç kısımda incelenmiştir. İkinci bölümde düğün âdetleri yine kendi içinde, düğün öncesi, düğün sırası ve düğün sonrası olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise ölüm âdetleri tıpkı birinci ve ikinci bölümlerdeki gibi üç bölümde ele alınmıştır. Ek kısmında, ele alınan âdetler sırasında ziyafet sofrasını süsleyen ve mutlaka bulunması gereken yemek çeşitleri ve yemekler ile merasimlere ait fotoğraflar yer almaktadır.Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Türk-Ata Türkleri ile ilgili ilk halk bilimi çalışmasıdır.Anahtar Kelimeler: Türk-Ata Türklerinin Doğum, Düğün ve Ölüm Âdetleri.