Tuz stresi koşullarında in vitro'da SO4 asma anacına silikat uygulamalarının sürgün ve kök gelişimi üzerine etkisi

Tuzluluk stresi, dünya genelinde tarımsal üretimi kısıtlayan ve bitkilerin anatomik, fizyolojik ve enzimatik özelliklerini etkileyen en önemli çevresel sorunlardan birisidir. Bu çalışma, farklı tuz stresi koşullarındaki SO4 asma anacına potasyum silikat uygulamalarının bitki gelişimi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Başlangıç sürgünlerinin elde edilmesi için anacın tek gözlü mikro çelikleri 1 mg L-1 BAP içeren MS ortamında 3-4 hafta süreyle kültüre alınmıştır. Bu kültür süresinin sonunda oluşan sürgünler, 1 mg L-1 IBA içeren MS ortamında dört hafta kültüre alındıktan sonra, elde edilen köklü bitkilerin yaklaşık 2 cm uzunluğundaki sürgün uçları kesilerek alınmıştır. Bu sürgün uçları sonra, 1 mg L-1 IBA ilaveli MS ortamında 0, 0.20, 0.40, 0.60 ve 0.80 g L-1 NaCl ile kombinasyon halinde 0, 25 ve 50 mg L-1 potasyum silikat içeren ortamda kültüre alınmıştır. Sonuçlara göre; bütün tuz konsantrasyonlarında besi ortamına eklenen potasyum silikatın 50 mg L-1 dozunda bitki boyu, ortalama kök uzunluğu, yaprak oransal su içeriği ve membran geçirgenliği; 25 mg L-1 ve 50 mg L-1 dozlarında ise boğum sayısı, bitki yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, kök sayısı, SPAD indeksi, bitki zararlanma derecesi, sürgün ve kök tolerans oranı, sürgün ve kök tolerans indeksi ve bitki besin element konsantrasyonları kontrol ile aynı düzeyde bulunmuştur. Böylece; çalışmada model bitki olarak kullanılan SO4 asma anacının tuzluluk kaynaklı olumsuz durumlardan korunması için besi ortamına potasyum silikatın 25 mg L-1 ve 50 mg L-1 dozunun eklenmesinin uygun olacağı belirlenmiştir. Genel olarak, bu çalışmanın sonuçları, mevcut ya da yeni ıslah materyalleri ile ilgili olarak yapılacak tuzluluk stresine dayanıklılık ve toleransın artırılması çalışmalarında in vitro tekniğin başarıyla kullanılabileceğini göstermiştir.