Ultrasonografi eşliğinde yapılan kaudal epidural steroid enjeksiyonunun kronik bel ağrısı tedavisinde etkinliğinin retrospektif olarak değerlendirilmesi

Amaç: Ultrasonografi (USG) eşliğinde yapılan kaudal epidural steroid enjeksiyonunun (KESE), kronik bel ağrısı (KBA) hastalarında ağrı ve fonksiyonel durum üzerine etkilerini, güvenliğini ve etkinliğin olası prediktif faktörlerini retrospektif olarak değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı kliniğinde 01.01.2019-01.01.2020 tarihleri arasında 3 aydan uzun süreli BA ve radiküler ağrı (RA) şikayetiyle USG eşliğinde KESE yapılmış 69 hastanın dosyalarındaki verilerden enjeksiyon öncesi, enjeksiyondan 3 hafta ve 6 hafta sonra Vizüel Analog Skalası (VAS), Oswestry Disabilite İndeksi (ODİ), Düz Bacak Kaldırma (DBK) testi, nörolojik muayene verileri, lomber eklem hareket açıklıkları (EHA) gonyometrik ölçümleri kaydedildi. Tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde, ana sonuç ölçümleri olarak enjeksiyon öncesine göre, enjeksiyon sonrası 3. ve 6. hafta kontrollerdeki VAS ve ODİ değişimleri, ikincil sonuç ölçümleri olarak DBK testi değerleri, lomber EHA ölçüm değerleri, kas kuvveti ve derin tendon refleksi (DTR) değişimleri kullanıldı. Enjeksiyon sonrası görülen yan etkiler değerlendirildi. Etkinliğin olası prediktörü olarak 16 faktör alt grup karşılaştırmalarıyla VAS, ODİ, DBK değişimlerine göre değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 69 hastada, 3. hafta ve 6. hafta VAS, ODİ, DBK, lomber EHA ölçüm değerlerinin tümündeki değişimlerin enjeksiyon öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Hastaların hiçbirinde ciddi yan etki görülmedi. Hastaların ikisinde (%2,9) alt ekstremitede geçici parestezi, ikisinde (%2,9) BA'nın şiddetlenmesi, birinde (%1,45) hipotansiyon, birinde (%1,45) baş ağrısı olmak üzere hastalarımızın 6'sında (%8,7) geçici hafif yan etkiler görüldü ve bunların tamamı semptomatik tedaviyle gerileyerek 72 saatten uzun sürmediği görüldü. Hastaların nörolojik muayenelerinde herhangi bir değişiklik izlenmedi. Tüm alt gruplarda grup içi 3. hafta ve 6. hafta kontrollerdeki VAS ve ODİ değişimlerinin başlangıç seviyesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Semptom süresi 12 ay ve daha kısa olanlarda, kas kuvveti 5/5 olanlarda, DTR normoaktif olanlarda, patoloji seviyesi L4/L5 ve L5/S1 olanlarda, DBK 30-50 derece arası pozitif olanlarda, 3. hafta ve 6. hafta kontrollerdeki VAS, ODİ ve DBK değişimleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edilmiştir (p<0.05). Patoloji seviyesi L4/L5 olanlarda L5/S1 olanlara göre 3. hafta ve 6. hafta kontrollerdeki VAS, ODİ, DBK değişimlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Lomber disk hernisi (LDH) grubunda başarısız bel cerrahisi sendromu (BBCS) grubuna göre 3. hafta ve 6. hafta kontrollerdeki ODİ, DBK değişimleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edilmiştir (p<0.05). Yaşın, cinsiyetin, patolojik seviye sayısının, vücut kitle indeksinin (VKİ), ek hastalık, sigara kullanım, nöropatik ilaç kullanım öğrenim durumlarının, gruplar arası değerlendirmelerde 3. hafta ve 6. hafta kontrollerdeki VAS ve ODİ sonuçları ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi olmadığı görülmüştür (p>0.05). Sonuç: Sonuç olarak USG eşliğinde yapılan KESE' nin KBA tedavisinde güvenli, etkili olduğu ve bu etkinin 6 haftaya kadar sürdüğü görülmüştür. Ayrıca nörolojik defisiti olmayan, semptom süresi daha kısa, DBK testi düşük derecelerde pozitif, patoloji seviyesi L4/L5 ve L5/S1 olan hastalarda daha etkili olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: kronik bel ağrısı, kaudal epidural steroid enjeksiyonu, prediktif faktörler, ultrasonografi.