Ümîdî, hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve dîvânı

Ümîdi ( H.979 /M.1571), 16. yüzyılda yaşamış Kânûnî (H:974/1566) devri divân şairlerinden biridir. Çalışmamızda Ümîdî'nin hayatı, sanatı, edebi kişiliği ve dîvânı hakkında bilgiler verilmiş, divânının elde bulunan nüshalarından yararlanılarak, tenkitli metni ortaya konulmaya çalışılmış, transkripsiyonlu metin oluşturulmuştur.Ümîdî'nin, divânından başka bir eseri bilinmemektedir. Ümîdi dîvânı 4 kaside, 229 gazel ve bir kıt?adan oluşmaktadır. Ümîdî, kasidelerini Sultan II. Selim'e, Hoca-zâde Mehmet Efendi'ye ve Kadı-zâde Ahmet Efendi'ye yazmıştır. Şairin kaside ve kıt?a türünde az eser vermesi, diğer türlerde hiç eserinin olmaması onun bir gazel şairi olduğunun göstergesidir.16. yy. şairlerinin genelinde görülen ortak özelliklerden biri de temiz Türkçe ve deyimlerin kullanılmasıdır. Ümîdi de şiirlerinin genelinde sade dil kullanmış, şiirlerini kurarken deyimlerden bir hayli yararlanmıştır. Ayrıca tasavvufa pek değinmemiş ve şiirlerinde iç içe geçmiş manalara çok yer vermemiştir Yine benzer özelliklerden devrin diğer bir şairi Bâkî de yararlanmıştır. Ümîdî'nin, kendi döneminde ünü gittikçe yayılmaya başlayan Bâkî'nin tarzını benimsediğini, hem tezkirelerden hem çokça yazdığı nazirelerden hem de benzer üslupta yazılmış şiirlerden anlamaktayız..16. yy. şiir anlayışının ortaya konulmasında ve o dönemin sosyal hayatının anlaşılmasında tenkitli metnini hazırladığımız Ümîdî Dîvânının küçük de olsa fayda sağlayacağı düşünülmüştür. Neticede Ümîdî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilerek, onun kültür ve edebiyat dünyamıza kazandırılmasına çalışılmıştır.