Üniversite hastanesinin onkoloji kliniğinde tedavi gören kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Kanser sıklığı, morbiditesi, mortalitesi ve tedavi maliyeti yüksek önemli bir halk sağlığı problemidir. Hastalık ve seyri hakkında doğru bilgilere ulaşmak hastaların tedaviye uyum sürecini etkilemektedir. Bu açıdan sağlık okuryazarlık kavramı çok önemlidir ve sağlık okuryazarlığı yeterli düzeyde olursa kanserin erken teşhis edilmesi ve erken tedaviye başlanması ihtimalini oluşturur. Erken tedaviye başlanması durumu da hastaların yaşam kalitelerinin olumsuz yönde etkilenmesini azaltabilir. Bu araştırmada Diyarbakır ili Dicle Üniversitesi Onkoloji Kliniklerinde tedavi gören kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı-kesitsel türde olan bu araştırma için gerekli izinler alınarak, belirtilen kliniklerde Eylül 2020-Temmuz 2021 tarihleri arasında tedavi gören 160 hastayla çalışma yürütüldü. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla Kanser Hastalarını Tanıtıcı Bilgi Formu, Rotterdam Semptom Kontrol Listesi (RSKL), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 (TSOY-32) Ölçeği kullanıldı. İstatiksel analizde normal dağılıma uyan verilerde bağımsız gruplarda t testi ve varyans analizi, uymayan verilerde Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testi uygulandı. Araştırmaya katılan hastaların TSOY-32 Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalamaları 33.82±13.29'dur. Bu sonuca göre araştırmaya katılan kanser hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyi problemli/sınırlı olarak belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların RSKL toplam puan ortalaması 43.31±18.10'dur. RSKL toplam puan ortalaması ile TSOY-32 Ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki olduğu bulundu (r=0.31, p<0.01). Sağlık çalışanlarına hastaların sağlık okuryazarlığı seviyelerini artırmaları ve dolayısıyla yaşam kalitelerini etkileyebilme yönünde büyük sorumluluklar düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Hastalar, Kanser, Sağlık okuryazarlığı, Yaşam kalitesi.