Üniversite kampüslerinde rekreasyon uygulamalarının serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu üzerine etkileri

Bu araştırmanın amacı, kampüs rekreasyonuyla ilgili uygulamaların üniversite öğrencilerinin serbest zaman engellerine, serbest zaman kolaylaştırıcılarına ve serbest zaman doyumlarına etkisinin incelenmesi ve cinsiyet değişkenine göre bu unsurların farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Kampüs rekreasyonuyla ilgili uygulamaların deneysel çalışma için uygulanabilirliğini test etmek amacıyla 2018-2019 güz yarıyılı süresince 45 uygulama yapılarak 18 öğrenci ile pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışma ise 80 öğrenci kontrol, 80 öğrenci deney grubu olmak üzere toplamda 160 öğrenci ile çalışma grubu oluşturularak yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalamaları Xyaş=20,44±1.700 olarak bulunmuştur. Deney grubu bahar yarıyılı süresince kampüs rekreasyonu uygulamalarına düzenli katılırken kontrol grubundaki öğrenciler bu süre içerisinde herhangi bir uygulamaya katılmayarak kontrol altında tutulmuştur. Çalışma grubunun uygulamalar öncesi ve sonrası verilerinin elde edilmesi için üç ayrı ölçme aracı bir araya getirilerek bütünleşik bir ölçek formu oluşturulmuştur. Formun giriş bölümünde araştırmacı tarafından düzenlenen kişisel bilgi alanına yer verilerek çalışma grubunun demografik özelliklerine ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Ölçüm araçları olarak, katılımcıların serbest zamanlarında rekreasyona yönelik karşılaştıkları engelleri ve kolaylaştırıcıları belirlemek amacıyla; Gürbüz, Öncü ve Emir (2012, 2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Serbest Zaman Engelleri Ölçeği" (SZEÖ) ve "Serbest Zaman Kolaylaştırıcıları Ölçeği" (SZKÖ), katılımcıların doyum düzeylerini belirlemek amacıyla ise, Gökçe ve Orhan (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Serbest Zaman Doyum Ölçeği" (SZDÖ) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel gösteriminde doğrulayıcı faktör analizi (DFA), normallik analizleri ve tanımlayıcı istatistik analizlerin yanında "Bağımsız Örneklem T-testi ve İlişkili Örneklem T-testi", "Pearson Korelasyon Testi" ve "Basit Doğrusal Regresyon Testi" yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, kampüs rekreasyonu uygulamalarına düzenli katılım gösteren öğrencilerin katılmayan öğrencilere göre serbest zaman engelleri sontest puanlarının (kişisel (t158 = -21,634), kişilerarası (t158 = -20,456) ve yapısal (t158 = -23,976), p<0.001), istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu görülmüştür. Serbest zaman kolaylaştırıcıları (kişisel (t158 = 6,355), kişilerarası (t158 = 4,377) ve yapısal (t158 = 3,728), p<0.001) ve serbest zaman doyumu (t158 = 9,809), p<0.001), sontest puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin cinsiyet değişkeni serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu son test puanlarını etkileyen bir faktör olmadığı ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubunu oluşturan öğrencilerin, serbest zaman kolaylaştırcıları ölçeğinin alt boyutlarından kişisel kolaylaştırıcılar ortalama puanları ile serbest zaman doyum ölçeği ortalama puanları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde düşük düzeyli anlamlı bir ilişki görülmüştür (rp (80)=,222, p<0.001). Bu ilişkinin etki düzeyini yorumlamak için yapılan doğrusal regresyon analizi sonucunda, kişisel kolaylaştırıcıların, serbest zaman doyumu varyansının %4,9'unu açıklayabildiği (R²=,049; F(1,78)=4,030, p=0.048) ve pozitif yönde yordadığı (β=0.222, t=2,008, p=0.048) belirlenmiştir. Sonuç olarak, üniversite kampüslerinde rekreasyon uygulamalarına katılan öğrencilerin serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu olumlu yönde etkilendiği anlaşılmıştır. Kampüs içerisindeki faaliyetlere katılımda engelleyici faktörlerin azalıp, kolaylaştırıcı unsurların artmasıyla hem katılımda devamlılık hem de elde edilen doyum düzeyindeki artışın düzenli yapılan kampüs rekreasyonu uygulamalarından kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.