Üniversite öğrencilerinin yılmazlık ve genel öz yeterlilik düzeylerinin kariyer stresini yordayıcılığının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer stresi düzeylerinin yaş, cinsiyet, sınıf, bölüme istekli olarak girip girmediği, öğrenim gördüğü bölümü tercih nedenleri, iş tecrübesi olup olmadığı, ailesinin yaşadığı yer, ailenin aylık geliri değişkenlerine anlamlı bir farklılığın olup olmadığının incelenmesi, yılmazlık ve genel öz yeterliliğin kariyer stresini yordayıcılığının incelenmesi ve genel öz yeterlilik düzeyleri ve kariyer stresleri arasında yılmazlığın aracılık rolünün belirlenmesidir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılı bahar döneminde Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi (AİÇÜ) Okul Öncesi Öğretmenliği, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği, Tarih, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, İlköğretim Matematik Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, İslami İlimler, iktisat, işletme ve Resim İş Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 432 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Özden ve Sertel Berk (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış olan "Kariyer Stresi Ölçeği", Gürgan (2006) tarafından geliştirilen "Yılmazlık Ölçeği", İlhan ve Yıldırım (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış olan "Genel Öz Yeterlilik Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Kariyer Stresi Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .94, Yılmazlık Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .80 ve Genel Öz Yeterlilik Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .80 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizi, SPSS programı ile yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, tukey testi, ANOVA, varyans analizi, korelasyon analizi ve aracılık analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin kariyer stresi ile genel öz yeterlikleri ve yılmazlıkları arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Üniversite öğrencilerinin yılmazlıkları ve genel öz yeterlilikleri arttıkça kariyer streslerinin düştüğü görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölümden memnuniyete göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenim gördüğü bölümden memnun olmayan üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri memnun olanlardan daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölüme isteyerek girip girmediğine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenim gördüğü bölüme isteyerek girenlerin kariyer stresleri istemeyerek girenlerden daha düşüktür. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölümü tercih nedenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Puana göre tercih edenlerin kariyer stresleri sevdiği meslek olanlardan daha yüksektir. Diğer yandan başka seçenek yok diyenlerin kariyer stresleri puana göre tercih edenler, sevdiğim meslek, tavsiye (aile, öğretmen) ve geçerli bir meslek diyenlerden daha yüksektir. Benzer şekilde tesadüfen, tavsiye (aile, öğretmen) ve diğer diyenlerin (üniversite bitirmiş olmak için, ailem istediği için, yatay geçiş yapmak için, iş bulabilmek için, yaşadığım yerde üniversite olduğu için, kendimi geliştirmek için) kariyer stresleri sevdiği meslek diyenlerden daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri ailesinin aylık gelirine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Ailesinin aylık geliri 1000 TL ve altı olan öğrencilerin kariyer stresi 1001-2000 TL arası, 2001-3000 TL arası, 3001-4000 TL arası, 4001-5000 TL arası, 5001-6000 TL arası olanlardan daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri ailesinin yerleşim yerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Ailesi köyde yaşayanların kariyer stresi il ve büyükşehir de yaşayanlardan daha yüksektir. Diğer yerleşim yerlerinden yaşayanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Yılmazlığın genel öz yeterlik ve kariyer stresi arasında kısmı aracı bir değişken olduğu görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresi düzeylerinde cinsiyete, sınıf düzeyine, iş tecrübesi olup olamadığına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.