Uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının öğrenci bağlılığındaki rolünün incelenmesi

Bu çalışma kapsamında, uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının öğrenci bağlılığındaki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı temel alınarak karma yöntem araştırma modeliyle yapılan çalışma, üç ana aşamada yürütülmüştür: (1) nitel araştırma yöntemiyle öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığı çerçevesinin ortaya konulması, (2) bu çerçeveye dayalı toplanan nicel verilerle bir ölçme aracının geliştirilmesi ve (3) eğitim seviyesi ve cinsiyet moderatörlüğü ile dijital okuryazarlık, üretken yapay zeka okuryazarlığı ve öğrenci bağlılığı arasındaki yapısal ilişkilerin bir model aracılığıyla test edilmesi. İlk aşamada, gömülü teori yaklaşımıyla, öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının dört temel boyutu (İhtiyaç Analizi, Prompt ve Dil Becerileri, Özerk Öğrenme, Eleştirel Düşünme) tanımlanmış; hazırbulunuşluk faktörleri, potansiyel sonuçları ve potansiyel zorluk ve olumsuz etkileri ortaya konmuştur. İkinci aşamada, dört faktörden ve 29 maddeden oluşan "Öğrenmeye Yönelik Üretken Yapay Zeka Okuryazarlığı Ölçeği" geliştirilmiş ve geçerlik ve güvenirlik analizleri ile ölçeğin doğrulama işlemi yapılmıştır. Üçüncü aşamada, Türkiye'deki üç üniversiteden 337 uzaktan öğretim öğrencisiyle toplanan verilerle, dijital okuryazarlığın öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığı üzerindeki anlamlı etkisi, öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının öğrenci bağlılığı üzerindeki anlamlı etkisi ve dijital okuryazarlığın öğrenci bağlılığı üzerindeki doğrudan anlamlı etkisi ortaya konmuştur. Ayrıca, öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının dijital okuryazarlık ve öğrenci bağlılığı ilişkisine anlamlı şekilde aracılık ettiği belirlenmiştir. Bu kapsamda eğitim seviyesi, öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığı ile öğrenci bağlılığı arasındaki ilişkide anlamlı bir moderatör etkisi gösterirken, cinsiyetin moderatör etkisi anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığının uzaktan öğretimde öğrenci bağlılığını desteklediğini, ancak ön lisans düzeyinde etkisinin lisans düzeyine göre arttığını göstermektedir. Bu çalışma, literatüre öğrenmeye yönelik üretken yapay zeka okuryazarlığı için kavramsal bir çerçeve, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı ve uzaktan öğretimde öğrenci bağlılığını güçlendiren ilişkisel bir model kazandırarak, gelecekteki araştırma ve uygulamalar için öneriler sunmaktadır.