Vardiyalı çalışmanın davranışsal bağımlılıklar üzerindeki etkisi

Davranışsal bağımlılık başta fiziksel, sosyal, psikolojik ve ekonomik konularda olumsuz sonuçlara yol açmasına rağmen aşırı ve tekrarlayan davranış, davranışa yönelik aşırı istek ve davranış üzerinde kontrol kaybı olarak tanımlanabilir. Davranışsal bağımlılıkların etiyolojisinde alkol ve madde kullanım bozukluklarına benzer şekilde biyopsikososyal etmenler rol oynamaktadır. Araştırmaya Fırat Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine 2024 yılında muayene olmak için başvuran ve herhangi bir organik hastalık öyküsü olmayan 100 gündüz mesaisinde çalışan, 100 vardiyalı çalışan katılımcı alındı. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik veri formu, İnternet Bağımlılığı Ölçeği (İBÖ), South Oaks Kumar Tarama Testi (SOKTT), Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form (ATBÖ-KF), Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (BSMBÖ), Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ), Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği (KÇSAÖ), Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11 Kısa Form (BDÖ) ve İş Yükü Ölçeği (İYÖ) uygulandı. Gündüz mesaisi olan grubun ATBÖ (p=0,008) ve BDÖ (p=0,013) puanı vardiyalı çalışan gruptan anlamlı şekilde yüksek iken İYÖ (p=0,006) puanı ise anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. Bekarların İBÖ (p=0,006) ve BSMBÖ (p=0,016) puanı evlilerin puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Alkol tüketenlerin SOKTT (p=0,001) ve BDÖ (p=0,023) puanı tüketmeyenlerin puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Sigara kullananların SOKTT (p=0,001) puanı kullanmayanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak bazı davranışsal bağımlılıklar ile vardiyalı çalışma, iş yükü, dürtüsellik ve bir takım sosyodemografik değişken arasında ilişki olabileceğine dair bulgular saptanmıştır. Literatürde vardiyalı çalışma, iş yükü, dürtüsellik gibi faktörlerin davranışsal bağımlılıklar ile ilişkisinin araştırıldığı çalışma sayısının oldukça az olması sebebiyle bulguların literatüre katkısı önemlidir. Anahtar Kelimeler: İnternet, Kumar, Akıllı Telefon, Sosyal Medya, İş Yükü