Referring to entities and conveying source of information: Development of children's communicative skills

Bu tez, Türkçe konuşan çocukların iletişim becerilerinin gelişimini, çocukların göndergesel iletişim becerilerini ve dildeki kanıtsallığın ve ilgi tümceciklerinin edinimini deneysel ve derlem bazlı yaklaşımlarla inceleyerek araştırmaktadır. Birinci Bölüm'de yetişkinlerin varlıkları tasvirlerinin içerdiği bilgi vericilik düzeyini değiştirerek, bu tasvirleri duymanın çocukların kendi göndergesel anlatımlarını şekillendirme ve düzeltmelerinde nasıl bir etkisi olduğunu test ettik. Ayrıca çocukların bilişsel becerileri ile (kısa süreli bellek, çalışma belleği, bilişsel esneklik ve zihin kuramı) iletişimsel becerileri arasındaki ilişkiyi inceledik. Bilgi vericilik düzeyi daha yüksek olan anlatımları duyan çocuklar ilk anlatımlarında bir varlığı diğerlerinden ayırıcı şekilde anlatma becerilerinde daha büyük bir artış gösterdiler. Muğlak anlatımları düzeltme yetisinin ise çocukların bellek ve bilişsel esneklik becerileri ile ilgisi olduğu bulundu. İkinci Bölüm'de varlıklara atıfta bulunmak için kullanılan ve karmaşık dil yapıları olduğu düşünülen ilgi tümceciklerinin edinimini araştırdık. Boylamsal çocuk-bakıcı ve kesitsel akran etkileşimini kullanarak ilgi tümceciklerinin çocuk konuşmasında ortaya çıkış yaşını ve kullanılma örüntülerini çocuğa yöneltilen konuşma bağlamında ve diğer dillerle karşılaştırmalı olarak inceledik. Bulgular, ilgi tümceciklerinin derlem çalışmaları bulunan diğer dillere göre Türkçe'de daha geç ortaya çıktığını göstermektedir. Çocukların ilgi tümceciklerini kullanımı baş sözcüğün ilgi tümceciği ve ana cümle içindeki rolünün sıklık dağılımı açısından yetişkinlerin kullanımlarına oldukça benzer olsa da, çocukların üretimleri daha az karmaşık olup, bu durum kademeli bir gelişimsel sürece işaret etmektedir. Son olarak, Üçüncü Bölüm'de kanıtsallık eki –mIş'ın edinimini boylamsal olarak toplanmış olan çocuk-bakıcı etkileşimini inceleyerek araştırdık. Çocuk ve bakıcı konuşmasındaki bireysel farklılıkları büyüme eğrisi analizleri kullanarak zaman içinde çizdirdik ve bakıcı konuşmasındaki farklara rağmen çocukların kanıtsallık ekini kullanma sıklıkları açısından benzer bir yörünge izlediklerini gösterdik. Çocuklar farklı kanıtsallık işlevlerinin (örn. çıkarım, rivayet) edinimi sıralamasında bakıcı konuşmasındaki sıklıktan bağımsız olarak farklılıklar göstermişlerdir. Kanıtsallık ekinin bakıcı konuşmasındaki edimsel işlevlerinin ebeveynlerin eğitim düzeyine bağlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu tezde (1) çocukların bilişsel becerilerinin iletişim becerilerinde önemli bir rolü olduğunu, (2) çocukların dili kullanımlarının yetişkinlerin kullanımlarından kısa vadede (Birinci Bölüm) ve uzun vadede (İkinci ve Üçüncü Bölümler) etkilendiğini, (3) bakıcı konuşmasının ebeveyn eğitimine göre farklılık gösterdiğini ve (4) karmaşık dil yapılarının birdenbire var olmadığını ve kademeli olarak geliştiğini gösterdik.