Citizenship, minorities and immigrants: A comparison of Turkey`s Jewish minority and Turkish-Jewish immigrants in Israel

ÖZET VATANDAŞLIK, AZINLIKLARVE GÖÇMENLER: TÜRKİYE'DEKİ YAHUDİ AZINLIK VE İSRAİL'DEKİ TÜRK-YAHUDİ GÖÇMENLER ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA Toktaş, Şule Doktora, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Ahmet İçduygu Temmuz 2004 Bu çalışma vatandaşlığın yasal statü, kimlik ve erdem boyutlarını ve aralarındaki etkileşimi uluslararası göç ve azınlık katmanlarında incelemiştir. Türkiye'deki Yahudi azınlığın ve İsrail'deki Türk-Yahudi göçmenlerin vatandaşlığı nasıl algıladığı ve tecrübe ettiği üzerine bir araştırma yapılmıştır. Türkiye ve İsrail'de gerçekleştirilen alan araştırması çerçeve mülakatları, cemaat kurumlarında katılımcı gözlem ve örneklem grubundan 65 kişiyle yapılan derinlemesine mülakatlardan oluşmuştur. Sonuçlar niteliksel veri analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Azınlık katmanında, araştırma sonuçlan çoğunluğun Müslüman olduğu bir ülkede gayri-Müslim azınlık olmanın a) yasal statü boyutunda tekçi ve evrensel bir vatandaşlık anlayışının sahiplenilmesinde; b) kimlik boyutunda entegrasyon ve asimilasyonun kaçınılmaz sonuçlarına rağmen Yahudi kimliğinin korunmaya çalışılmasında;' ve c) sivil erdem boyutunda değerlerle uygulama arasındaki uyumsuzlukta etken olduğuna işaret etmiştir. Uluslararası göç katmanında ise araştırma birinci nesil göçmenlerin uzun yıllardır İsrail'de yaşamalarına rağmen Türkiye'de edinilen politik kültürü koruduklarını göstermiştir. Fakat, uluslararası göç deneyimi bir süreç olarak vatandaşlığı doğrudan etkiliyor görünmektedir. Nitekim yapılan araştırma, göç sürecinin a) yasal statü açısından çoğunluğun tanımı esasmda gelişen demokratik normların benimsenmesinde; b) kimlik boyutunda kozmopolit Yahudi-İsrail toplumunda Türk kimliğinin korunmaya çalışılmasında; ve c) sivil erdem boyutunda ise Yahudi-İsrail toplumunun genel kurallarına uyum sağlama ve aktif erdemli vatandaşlığa mesafeli kalmada etkili olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Vatandaşlık, Azınlık, Göçmen, Yahudi, Türkiye, İsrail iv